Zarząd kadłubowy nie może prowadzić spraw fundacji

Jeżeli skład członków zarządu osoby prawnej spadnie poniżej wymaganej liczby, to trzeba ustanowić kuratora do prowadzenia jej spraw - uchwalił Sąd Najwyższy.

W 1989 r. ustanowiono fundację Odnowa Zabytków Torunia im. Jerzego Remera. Zgodnie z jej statutem Obywatelski Komitet Odnowy Zabytków Torunia miał powoływać radę fundacji, która wybierała zarząd składający się z co najmniej 4 osób. Jednak pół roku po powstaniu fundacji obywatelski komitet przestał istnieć. Po pewnym czasie w zarządzie pozostały tylko dwie osoby, czyli tzw. zarząd kadłubowy. Ponieważ nie było wymaganej liczby członków zarządu, nie można było skutecznie podejmować uchwał. W efekcie gmina miasta Toruń złożyła do sądu wniosek o ustanowienie kuratora dla fundacji. Zgodnie z art. 42 kodeksu cywilnego, jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. To właśnie on powinien postarać się niezwłocznie o powołanie nowych organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację.

Sąd Rejonowy w Toruniu oddalił wniosek. Uznał, że ustanowienie kuratora jest bezprzedmiotowe, ponieważ nie istnieje już obywatelski komitet, który był władny do wyłonienia rady fundacji, a w konsekwencji jej zarządu. Brak tego organu uniemożliwia więc powołanie organów fundacji. Gmina wniosła apelację. Jej zdaniem kurator mógłby czynić starania o powołanie organu fundacji pomimo obowiązującego statutu. Fundacja uważała natomiast, że jest reprezentowana przez dwuosobowy zarząd i nie potrzebuje kuratora.

Sąd okręgowy, który zajął się sprawą, miał wątpliwości, czy dla osoby prawnej która ma tzw. zarząd kadłubowy, ustanawia się kuratora i przedstawił takie zagadnienie Sądowi Najwyższemu. W uzasadnieniu wskazał dominujący pogląd, zgodnie z którym zarząd osoby prawnej składający się z mniejszej liczby członków, niż przewiduje ustawa lub statut, nie stanowi organu osoby prawnej. Do czasu uzupełnienia składu należy więc ustanowić kuratora. Jest także odmienne stanowisko, mówiące, że członkowie zarządu kadłubowego mogą reprezentować osobę prawną, o ile spełniają obowiązujący wymóg reprezentacji.

SN podzielił jednak pogląd dominujący i orzekł, że utrata możliwości kierowania przez zarząd kadłubowy działalnością osoby prawnej lub reprezentowania jej na zewnątrz uzasadnia ustanowienie kuratora dla tej osoby.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

Uchwała Sądu Najwyższego z 18 lipca 2012 r., sygn. akt III CZP 40/12.