Jak postępować z rzeczami znalezionymi w czasie wakacji

Czy za zatrzymanie znalezionej rzeczy grozi mi jakaś kara

@RY1@i02/2012/151/i02.2012.151.18300110e.815.jpg@RY2@

Każdy, kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą, podlega odpowiedzialności karnej. W wypadku przywłaszczenia rzeczy znalezionej sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Przestępstwo przywłaszczenia określone w art. 284 kodeksu karnego ma swój odpowiednik w kodeksie wykroczeń. Granicą między przestępstwem i wykroczeniem jest wartość rzeczy będącej przedmiotem czynu. Osoba, która przywłaszcza sobie znalezioną rzecz ruchomą, jeżeli jej wartość nie przekracza 250 złotych, popełnia wykroczenie i podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny do 5 tys. zł.

Podstawa prawna

Art. 284 par. 3 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeksy karny (Dz.U. z 1997 r. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).

Art. 119 par. 1 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2010 r. nr 46, poz. 275 z późn. zm.).

Czy starosta musi przyjąć przywiezioną mu rzecz

@RY1@i02/2012/151/i02.2012.151.18300110e.816.jpg@RY2@

Organ przechowujący nie może z zasady odmówić odebrania rzeczy znalezionej, jeżeli żąda tego znalazca. Wyjątkiem są jednak sytuacje, w których rzecz nie przedstawia żadnej wartości, czyli np. można uznać ją jako odpad porzucony z zamiarem wyzbycia się. Na przechowanie zawsze muszą być przyjmowane przedmioty posiadające wartość materialną, naukową, artystyczną, kolekcjonerską, papiery wartościowe, pieniądze i inne kosztowności. Torba z używanymi ubraniami przestawia najczęściej pewną wartość materialną, która obliguje organ przechowujący do jej przyjęcia. Trzeba jednak liczyć się z sytuacją, że stan odzieży może uzasadniać potraktowanie ich jako zwyczajne śmieci.

Jednocześnie trzeba pamiętać, że pieniądze, papiery wartościowe, kosztowności oraz rzeczy mające wartość naukową lub artystyczną znalazca ma prawny obowiązek oddać na przechowanie niezwłocznie po ich znalezieniu.

Podstawa prawna

Art. 184 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Par. 3 ust. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 czerwca 1966 r. w sprawie rzeczy znalezionych (Dz.U. z 1966 r. nr 22, poz. 141 z późn. zm.).

Czy muszę zapłacić za przechowywanie rzeczy

@RY1@i02/2012/151/i02.2012.151.18300110e.817.jpg@RY2@

Koszty przechowywania i sprzedaży rzeczy oraz utrzymania jej w należytym stanie, a także koszty poszukiwań, do wysokości wartości rzeczy w dniu odbioru, obciążają uprawnionego do odbioru.

Odebranie zawiadomienia o znalezieniu rzeczy oraz przyjęcie oddanej rzeczy powinno być stwierdzone w wydanym znalazcy poświadczeniu. Powinny znaleźć się w nim imię, nazwisko i adres znalazcy oraz dokładny opis rzeczy, jak również czas i miejsce jej znalezienia. Jeżeli znalazca żąda znaleźnego, należy uczynić o tym wzmiankę w poświadczeniu. Organ wydający poświadczenie zatrzymuje jego odpis podpisany przez znalazcę. Następnie urzędnicy powinni podjąć poszukiwania osoby uprawnionej do odbioru rzeczy, jeżeli rzecz ta posiada znaczną wartość albo jeżeli jest to potrzebne ze względu na jej właściwości lub okoliczności, w jakich została znaleziona. W razie potrzeby organ przechowujący musi dokonać ogłoszeń w miejscowej prasie. W razie gdy nazwisko i miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do odbioru rzeczy zostaną ustalone, właściciel zostaje wezwany do jej odbioru.

Podstawa prawna

Par. 5 - 9 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 czerwca 1966 r. w sprawie rzeczy znalezionych (Dz.U. z 1966 r. nr 22, poz. 141 z późn. zm.).

Czy muszę zwrócić znaleziony w lesie rower

@RY1@i02/2012/151/i02.2012.151.18300110e.818.jpg@RY2@

Każdy, kto znalazł rzecz zgubioną, powinien niezwłocznie zawiadomić o tym osobę uprawnioną do odbioru rzeczy. Brak możliwości dotarcia do właściciela roweru nie usprawiedliwia jednak jego przywłaszczenia. Jeżeli znalazca nie wie, kto jest uprawniony do odbioru rzeczy, albo jeżeli nie zna miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, powinien niezwłocznie zawiadomić o znalezieniu właściwy organ państwowy. Organami właściwymi do odbierania zawiadomienia o znalezieniu rzeczy zgubionych są rejonowe organy rządowej administracji ogólnej właściwe miejscowo dla terenu, na którym znaleziono rzecz. Kompetencje w tym zakresie przysługują dzisiaj przede wszystkim staroście (np. w razie znalezienia broni lub sprzętu wojskowego do odbioru właściwa jest policja). Organ ten jest również właściwy do przechowywania rzeczy znalezionych oraz do poszukiwania osób uprawnionych do ich odbioru.

W przypadku znalezienia rzeczy w budynku publicznym albo w innym budynku lub pomieszczeniu otwartym dla publiczności oraz do rzeczy znalezionych w wagonie kolejowym, na statku lub w innym środku transportu publicznego obowiązuje nieco inna procedura zgłoszeniowa. Znalazca obowiązany jest w tych wypadkach oddać rzecz zarządcy budynku lub pomieszczenia albo zarządcy środka transportu publicznego.

Podstawa prawna

Art. 183 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 czerwca 1966 r. w sprawie rzeczy znalezionych (Dz.U. z 1966 r. nr 22, poz. 141 z późn. zm.).

Czy za zwrot testamentu należy się znaleźne

@RY1@i02/2012/151/i02.2012.151.18300110e.819.jpg@RY2@

Testament, chociaż jest przedmiotem materialnym, to nie może być uznany za rzecz znalezioną w rozumieniu art. 183 par. 1 k.c. Tym samym nie może on uzasadniać żądania znaleźnego, odpowiadającego dziesiątej części wartości spadku. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w doktrynie, trafnie wskazuje się, że rzecz charakteryzuje się trzema konstytutywnymi elementami: ma charakter materialny, stanowi przedmiot wyodrębniony i może samodzielnie występować w obrocie. Dokumenty w rozumieniu k.c. mogą stanowić rzecz, jeżeli odpowiadają wszystkim tym cechom.

Testament to akt zindywidualizowany, stanowiący powołanie spadkobiercy do spadku, stanowiącego ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego. Testament nie jest jednak rzeczą, gdyż brak mu konstytutywnej cechy takiego przedmiotu, tj. możności samodzielnego występowania w obrocie. Z tego punktu widzenia nie przedstawia wartości majątkowej (tzw. sprzedażnej) oraz nie może - jak papiery wartościowe - pełnić funkcji płatniczej i zastępować pieniądza w sensie możliwości umarzania zobowiązań.

Podstawa

Wyrok Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2007 r., sygn. akt II CSK 121/2007.

Czy otrzymam nagrodę za oddanie pieniędzy

@RY1@i02/2012/151/i02.2012.151.18300110e.820.jpg@RY2@

Znalazca, który uczynił zadość swoim obowiązkom i zwrócił rzecz właścicielowi lub urzędnikom, którzy do niego dotrą, może żądać znaleźnego w wysokości jednej dziesiątej wartości rzeczy. Jest ona ustalana według cen rynkowych, a nie swobodnego uznania znalazcy. Warunkiem jest jednak odpowiednio wczesne zgłoszenie takiego roszczenia. Znaleźnego należy domagać się najpóźniej w chwili wydania rzeczy osobie uprawnionej do odbioru i poinformować ją o tym osobiście lub zastrzec to organowi przechowującemu. Pracownicy starostwa powiatowego przyjmujący rzecz powinni uczynić o tym wzmiankę w poświadczeniu odbioru znalezionej rzeczy, a następnie powiadomić odnalezionego znalazcę. Jeżeli rzecz znaleziona stała się własnością publiczną, znaleźne musi zostać wypłacone znalazcy przez organ przechowujący.

Niezależnie od tego taka nagroda nie przysługuje osobom, które znalazły rzecz w związku z wykonywaniem swoich obowiązków służbowych, np. patrolującym teren funkcjonariuszom policji. Ich obowiązki nie sprowadzają się bowiem jedynie do podejmowania interwencji i innych czynności w razie naruszenia lub zagrożenia bezpieczeństwa publicznego lub porządku (por. wyrok SN z 5 października 1982 r., sygn. akt III CRN 242/82).

Podstawa prawna

Art. 186 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy mogę żądać wydania znalezionej rzeczy

@RY1@i02/2012/151/i02.2012.151.18300110e.821.jpg@RY2@

Pieniądze, papiery wartościowe, kosztowności oraz rzeczy mające wartość naukową lub artystyczną, które nie zostaną przez uprawnionego odebrane w ciągu roku od dnia wezwania go przez właściwy organ, stają się własnością Skarbu Państwa. W razie braku możliwości wezwania właściciela okres ten przedłuża się natomiast do dwóch lat od ich znalezienia. Inne rzeczy stają się po upływie tych samych terminów własnością znalazcy, o ile uczynił on zadość swoim obowiązkom prawnym związanym ze znalezieniem rzeczy. Co jednak ważne, jeżeli rzeczy są przechowywane przez urząd, można je odebrać jedynie po pokryciu związanych z tym kosztów. Po upływie dłuższego czasu jest to więc często mało opłacalne.

W pewnych okolicznościach Skarb Państwa może stać się właścicielem znalezionego przedmiotu bez konieczności czekania na zgłoszenie się prawowitego posiadacza. Jeżeli rzecz mająca znaczniejszą wartość została znaleziona w takich okolicznościach, że poszukiwanie właściciela byłoby oczywiście bezcelowe, znalazca obowiązany jest oddać rzecz właściwemu organowi państwowemu. Rzecz znaleziona staje się wówczas własnością Skarbu Państwa, a znalazcy należy się odpowiednie wynagrodzenie.

Podstawa prawna

Art. 187 i 189 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl