Czy konieczna jest zgoda żony na zwrot darowanej nieruchomości

Nie można tego zrobić. W czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej można przenieść własność rzeczy z powrotem na darczyńcę tylko za zgodą obojga małżonków. Zgodnie bowiem z art. 35 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może też rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku. W praktyce zatem uwzględnienie wniosku przez sąd wieczystoksięgowy o zmianę właściciela w księdze wieczystej oznaczałoby, że jeden ze składników majątku wspólnego małżonków (nieruchomość) jeszcze w trakcie trwania wspólności ustawowej zostałby podzielony pomiędzy synową a rodziców męża. Doszłoby zatem do złamania bezwzględnie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa rodzinnego. Tym samym zwrot przedmiotu darowizny w przypadku objęcia ich wspólnym majątkiem małżeńskim zostaje w pewnych sytuacjach ograniczony. Potwierdził to również w jednym z ostatnich wyroków Sąd Najwyższy (wyrok w sprawie I CSK 284/11).

Oczywiście zwrotne przeniesienie darowanej własności byłoby łatwiejsze, gdyby odwołanie darowizny nie było kwestionowane przez oboje małżonków. Podobnie byłoby, gdyby w chwili darowania nieruchomości darczyńca nie postanowił o wejściu przedmiotu darowizny do majątku wspólnego małżonków. Wówczas darowana nieruchomość zgodnie z art. 33 pkt 2 kodeksu rodzinnego weszłaby do majątku odrębnego każdego z małżonków, którzy sami staliby się jej współwłaścicielami w częściach ułamkowych.

Należy jednak pamiętać, że ograniczenia dotyczące zwrotu przedmiotu darowizny, która weszła w skład majątku wspólnego małżonków, nie oznaczają, że darczyńca pozostaje na straconej pozycji. Zgodnie bowiem z art. 898 par. 2 kodeksu cywilnego zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Dodatkowo od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu. W praktyce oznacza to, że darczyńcy w przedstawionej sytuacji nie mogą wprawdzie żądać skutecznie powrotnego przeniesienia własności nieruchomości, mogą jednak domagać się zwrotu pieniędzy odpowiadających wartości przedmiotu darowizny.

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Ustawa z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).