Przyśpieszenie w sprawach cywilnych powinno wspomóc gospodarkę

Celem tworzenia przepisów nie jest istnienie systemu prawa dla samego siebie, lecz realizacja określonego celu w życiu społecznym, gospodarczym i politycznym. Obecnie występująca sytuacja gospodarcza wymaga zdecydowanej poprawy sprawności postępowań sądowych w szeroko rozumianych sprawach cywilnych.

Niewątpliwie stworzenie narzędzi do szybszego rozpoznawania spraw gospodarczych ma pozytywne znaczenie dla wzrostu gospodarczego. Sprawne orzekanie i egzekucja zlikwidują chociażby problemy zatorów płatniczych, co stymuluje rozwój przedsiębiorczości. Usprawnienie postępowań sądowych w sprawach cywilnych jest priorytetem Ministra Sprawiedliwości. Dążąc do realizacji tego celu, w resorcie przygotowany został projekt nowelizacji przepisów kodeksu postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (www.rcl.gov.pl, nr wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów - ZA19), który, po trwających obecnie konsultacjach społecznych i międzyresortowych, zostanie przesłany do Sejmu.

Z uwagi na wagę wprowadzanych zmian oraz ich zakres (jest to jedna z największych nowelizacji przepisów kodeksu postępowania cywilnego od chwili jego wejścia w życie) podstawowe instytucje przygotowywanego projektu wymagają przedstawienia szerszej opinii publicznej.

Najważniejszą propozycją w zakresie nowelizacji przepisów kodeksu cywilnego jest zliberalizowanie przepisów o formie czynności prawnych: wprowadzenie formy dokumentowej i nowe ujęcie formy elektronicznej, wprowadzenie materialnoprawnej definicji dokumentu i nowe regulacje dotyczące dowodu z dokumentu w procesie cywilnym.

Jeśli zaś chodzi o procedurę cywilną, projekt przewiduje dalszą informatyzację postępowania cywilnego przez wprowadzenie:

welektronicznego postępowania w sprawach o nadanie klauzuli wykonalności bankowym tytułom egzekucyjnym z wykorzystaniem kadr ośrodków migracyjnych ksiąg wieczystych w związku z planowanym zakończeniem tej migracji. Znacznie przyśpieszy to rozpoznanie tego typu spraw i odciąży sędziów i sądy, co spowoduje przyśpieszenie rozpoznawania innych kategorii spraw. Analogiczna sytuacja miała miejsce po wprowadzeniu elektronicznego postępowania upominawczego, co spowodowało znaczną poprawę pozycji Polski w rankingu "Doing Business";

welektronicznego biura podawczego, zakładającego dopuszczalność składania pism procesowych drogą elektroniczną oraz dokonywania doręczeń elektronicznych we wszystkich sprawach cywilnych;

welektronicznego zajęcia rachunku bankowego - dzięki temu rozwiązaniu nastąpi znaczne usprawnienie egzekucji z rachunku bankowego;

welektronicznej licytacji ruchomości; w założeniu ma ona pozwolić na efektywniejsze prowadzenie egzekucji;

wzmian związanych z wdrożeniem protokołu elektronicznego (modyfikacja przepisów dotyczących udostępniania zapisu obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia, sporządzania protokołu skróconego, transkrypcji, dopuszczenie ustnej formy uzasadnień orzeczeń);

wuproszczenia czynności polegających na przeprowadzeniu dowodu na odległość;

wzmian w elektronicznym postępowaniu upominawczym, obejmujących m.in. umożliwienie powodowi złożenia wniosku o umorzenie postępowania w razie zaistnienia określonych zdarzeń procesowych, uzupełnianie opłaty od pozwu, wreszcie sprecyzowanie zakresu, w jakim pozew i sprzeciw podlegają uzupełnieniu w razie przekazania sprawy.

Projekt przewiduje również inne zmiany w postępowaniu rozpoznawczym, zmierzające do przyspieszenia postępowań sądowych i ograniczenia kognicji sądów powszechnych w sprawach cywilnych. Do tych instytucji należy między innymi:

wnowa regulacja skutków wniosku o wyłączenie sędziego (złożenie wniosku nie będzie blokowało dalszego rozpoznania sprawy poza wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie);

wograniczenie obowiązku przedstawienia sprawozdania w czasie rozprawy apelacyjnej;

wrozszerzenie kompetencji referendarzy sądowych (w tradycyjnym postępowaniu upominawczym i w sprawach depozytowych).

Zmiany dotyczyć będą także postępowania klauzulowego oraz egzekucyjnego. Projektuje się wprowadzenie uproszczonej klauzuli wykonalności, co ma znacznie przyśpieszyć ten etap postępowania. Uproszczenie i przyspieszenie postępowania egzekucyjnego ma nastąpić przez:

wrozszerzenie kompetencji referendarzy sądowych w tym postępowaniu;

wliberalizację przepisów normujących udział w nim pełnomocników;

wograniczenie katalogu czynności komornika podlegających zaskarżeniu;

wzmianę trybu wnoszenia skargi na czynności komornika;

wrozstrzygnięcie z mocy prawa zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej (co do zasady zbieg będzie rozstrzygany bez udziału sądu).

Trzeba jednak pamiętać, że przebieg każdego postępowania ma charakter indywidualny, jest bowiem uzależniony od wielu czynników (np. stopień skomplikowania sprawy, liczba wnoszonych środków odwoławczych). Nie da się więc ogólnie wskazać, o ile skrócą się postępowania rozpoznawcze i egzekucyjne. Można jednak stwierdzić, iż wprowadzenie proponowanych zmian spowoduje oszczędności czasowe w poszczególnych czynnościach, co z kolei przełoży się na ogólne przyśpieszenie spraw z korzyścią dla obywateli, przedsiębiorców i gospodarki.

14 dni nawet o tyle krócej może trwać doręczenie pisma

21 dni będzie można zaoszczędzić , wprowadzając wniosek o umorzenie elektronicznego postępowania upominawczego

@RY1@i02/2013/176/i02.2013.176.18300130a.804.jpg@RY2@

Prof. dr hab. Jacek Gołaczyński podsekretarz stanu MS

Prof. dr hab. Jacek Gołaczyński

podsekretarz stanu MS