Mediacja - czas na zmiany

W 2008 roku Parlament Europejski przyjął dyrektywę zobowiązującą państwa członkowskie do szerszego zastosowania mediacji, zapewnienia jej wysokiej jakości i poprawy jej dostępności. Choć przepisy dotyczyły konfliktów transgranicznych to wiele krajów uznało, że w mediacji tkwi duży potencjał i zdecydowało się na jej promowanie i wprowadzenie regulacji podkreślających jej znaczenie w systemie prawnym.

Włosi wprowadzili mediacje obligatoryjne w wielu sprawach cywilnych, a prawnicy pod groźbą poważnych konsekwencji mają obowiązek informowania swoich klientów o mediacji. Niemcy nakazali umieszczenie w pozwie oświadczenia czy strony podjęły próbę mediacyjną oraz czy zaistniały utrudnienia w zastosowaniu tej metody przed wstąpieniem na drogę postepowania sądowego.

Orzecznictwo w Wielkiej Brytanii potwierdziło, że strony mają obowiązek przystąpienia do mediacji, jeżeli sąd zdecyduje o jej zastosowaniu, nawet jeśli jedna z nich z tą decyzją się nie zgadza. Natomiast, jeśli strona w sposób nieuzasadniony odmówi udziału w mediacji, sąd może biorąc pod uwagę określone kryteria, obciążyć ją kosztami procesu, nawet w przypadku, gdy tę sprawę wygra.

W Irlandii i Słowenii wprowadzono mediacje ze skierowania sądu. Strona nie ma obowiązku przystąpienia do niej, ale może zostać obciążona sankcjami kosztowymi ze nieuzasadnioną odmowę. Obowiązek przystąpienia nie oznacza jednak, że strony muszą zawrzeć ugodę czy kontynuować rozmowy, a także nie ogranicza ich prawa do sądu.

W Stanach Zjednoczonych mediacja stała się częścią procedury cywilnej. Jej ponad 60-procentowa skuteczność mierzona liczbą zawieranych ugód przekłada się na duże odciążenie sądów i w rezultacie znaczne zmniejszenie kosztów sądowych dla państwa i stron. Popularność mediacji w ramach procedur sądowych powoduje też, że coraz więcej spraw nie trafia do sądów, a strony decydują się na pozasądowe, polubowne załatwienie sporu.

W ostatnim czasie resorty gospodarki i sprawiedliwości wyszły ze wspólną inicjatywą zmiany polskich przepisów dotyczących mediacji w sprawach cywilnych. Mają one na celu podniesienie kwalifikacji mediatorów, wprowadzenie instrumentów zachęcających strony do korzystania z pozasądowej mediacji w sporach gospodarczych oraz zaangażowanie sędziów i pełnomocników do tego, aby przekonywać strony do korzystania z mediacji. Zmiany mają przynieść wzrost zaufania do tej instytucji oraz jej upowszechnienie.

Warto podjąć próby tych zmian, aby wykreować nową rzeczywistość mediacyjną.

Ewa Gmurzyńska

kierownik Centrum Prawa Amerykańskiego WPiA UW mediator Mazowieckiego Centrum Arbitrażu i Mediacji przy Konfederacji Lewiatan

@RY1@i02/2014/245/i02.2014.245.00000090b.803.jpg@RY2@

@RY1@i02/2014/245/i02.2014.245.00000090b.804.jpg@RY2@