SO w Gliwicach o wniosku o zwolnienie od kosztów

Sygn. akt III Cz 1012/14

z 9 września 2014 r.

Sąd rejonowy oddalił wniosek dłużnika, Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego (...) Sp. z o.o. w Z. o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty od zażalenia. W jego ocenie obowiązek wykazania przez osobę prawną, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie, jest kwestią merytoryczną, a nie formalną. Niewskazanie przez dłużnika okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku, musiało więc skutkować jego oddaleniem.

Orzeczenie zaskarżył dłużnik.

Sąd okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania. Wskazał, iż zgodnie z art. 103 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1025) skutecznie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych może domagać się osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków.

Sąd zauważył, że w przepisach nie wskazano, jaka powinna być treść wniosku o zwolnienie od kosztów składanego przez osobę prawną. Jest to pismo procesowe, należy więc stosować art. 126 par. 1 pkt 3 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101; dalej: k.p.c.), zgodnie z którym każde pismo procesowe powinno zawierać osnowę wniosku lub oświadczenie oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności. Jeżeli zatem wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów osoba prawna nie przedstawiła faktów świadczących o braku środków na ich uiszczenie, nie złożyła jakiegokolwiek dowodu na potwierdzenie tezy o braku dostatecznych środków oraz nie podała informacji uzasadniających wniosek - w takim przypadku przewodniczący powinien wezwać ją do uzupełnienia braków formalnych, w terminie tygodnia, pod rygorem zwrotu.

Sąd wskazał, że należy odróżnić dwie sytuacje. Pierwsza to taka, kiedy osoba prawna, wnosząc o zwolnienie od kosztów, nie przedstawiła żadnych faktów świadczących o braku środków i nie złożyła dowodu na potwierdzenie tezy, ani nie podała informacji uzasadniających wniosek. Przypadek drugi ma miejsce, kiedy strona uczyni zadość wymogom, lecz sąd uznaje to za niewystarczające dla zwolnienia od kosztów.

W rozpoznawanej sprawie spółka, wnosząc wniosek, poprzestała na stwierdzeniu, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie wskazała okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. Sąd rejonowy powinien więc na podstawie art. 130 k.p.c. w zw. z art. 126 par. 1 pkt 3 k.p.c. i art. 13 par. 2 k.p.c. podjąć czynności w celu sanowania braków formalnych wniosku, czego jednak nie zrobił. Dlatego też zażalenie należało uznać za uzasadnione.

Oprac. Elżbieta Pawluk vel Kiryczuk