Wydziały rodzinne powinny być obligatoryjne

22 września rozpocznie się XVI kongres sędziów rodzinnych. Tym razem wydarzenie odbywać się będzie pod hasłem "Sądownictwo rodzinne - pozycja i zadania w perspektywie zmian legislacyjnych". Dlaczego zdecydowano się na właśnie taką tematykę?

Tegoroczny kongres, tak jak i poprzednie, wychodzi naprzeciw oczekiwaniom sędziów. A ci chcą między innymi poznać propozycje rozwiązań legislacyjnych zawartych w powstającym właśnie kodeksie rodzinnym. Dlatego też już podczas pierwszego dnia podjęta zostanie dyskusja na powyższy temat, a brać udział w niej będą osoby wchodzące w skład komisji kodyfikacyjnej prawa rodzinnego, działającej przy rzeczniku praw dziecka. Wyjściem naprzeciw próśb sędziów jest również wykład dotyczący spraw rodzinnych z elementem prawa międzynarodowego. A także warsztaty związane z tym, jak sędziowie powinni radzić sobie ze stresem w trudnych sytuacjach na sali sądowej.

Wracając do nowego kodeksu rodzinnego - w pani ocenie polskie prawo rodzinne potrzebuje aż tak gruntownej przebudowy?

Uważam, że tak. Jest sporo kwestii, które należałoby rozstrzygnąć, chociażby tych związanych ze zmieniającym się światem, jak np. konkubinat. Na uregulowanie czeka również kwestia kontaktów z dzieckiem i orzeczeń w sprawie władzy rodzicielskiej. Aktualne przepisy uzależniające treść orzeczenia w sprawie władzy od tego, czy rodzice przedstawią porozumienie rodzicielskie, czyli plan wychowawczy, są absurdalne. Brak porozumienia nie powinien prowadzić do tego, że jednemu z rodziców ogranicza się władzę. Jest to bowiem bardzo krzywdzące dla stron.

Środowisko potrzebuje dziś rozmowy na te tematy?

Oczywiście. W tym roku w kongresie uczestniczyć będzie rekordowa liczba uczestników, co świadczy o tym, że sędziom bliska jest tematyka prawa rodzinnego. Przypuszczam, że podczas dyskusji padnie np. pytanie, w jakim celu obecne regulacje uzależniają alimenty od winy za rozpad pożycia. Również obligatoryjne orzekanie o winie w sprawach rozwodowych w sytuacji, gdy strony nie wystąpią ze zgodnym żądaniem zaniechania orzekania w tej mierze, nie wydaje się właściwe. Ten przepis antagonizuje tylko strony, co w większości spraw odbija się na kontaktach z dziećmi. Niemcy z orzekania o winie zrezygnowali już 1977 roku i ich sądownictwo rodzinne funkcjonuje bardzo sprawnie - nie ma postępowań, które ciągnęłyby się latami. Dlatego też uważam, że brak orzekania o winie powinien stać się zasadą.

Niezrozumiałe jest również to, dlaczego obecny kodeks rodzinny i opiekuńczy nie posiada naczelnych zasad, jak chociażby kodeks cywilny. W nowym kodeksie rodzinnym - co warte jest pochwały - znaleźć ma się również postępowanie wykonawcze, które zawsze stanowiło nieopisaną do końca część, traktowaną trochę po macoszemu. Do tego stopnia, że sprawy wykonawcze nie wliczały się i nadal nie wliczają do statystyk pracy sędziego.

Na jakich innych kodeksowych zmianach zależy Stowarzyszeniu Sędziów Rodzinnych w Polsce. O co będzie wnioskować do członków komisji kodyfikacyjnej?

Na plan pierwszy jak zwykle wysuwa się kwestia dwuinstancyjności sądownictwa rodzinnego. Obecnie sądy rodzinne praktycznie nie funkcjonują. W sądach rejonowych znajdują się bowiem jedynie wydziały rodzinne, których utworzenie na dodatek jest fakultatywne. Dlatego też - tak jak na poprzednich kongresach - zabiegać będziemy o dwuinstancyjność sądownictwa rodzinnego i obligatoryjność wydziałów rodzinnych w sądach rejonowych. Obecna sytuacja, kiedy odwołania od wyroków sądów rodzinnych rozpoznawane są w wydziałach cywilnych sądów okręgowych, jest nieprawidłowa.

Przepisy uzależniające treść orzeczenia w sprawie władzy od tego, czy rodzice przedstawią plan wychowawczy, są absurdalne

@RY1@i02/2014/182/i02.2014.182.18300110b.803.jpg@RY2@

Fot. Materiały prasowe

Ewa Waszkiewicz, sędzia, prezes Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych w Polsce

Rozmawiała Anna Krzyżanowska

Patronat medialny nad wydarzeniem sprawuje DGP