Wartość zaskarżenia do skargi kasacyjnej trzeba liczyć oddzielnie dla każdego ubezpieczonego

W sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych niedopuszczalne jest wniesienie skargi kasacyjnej, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10 tys. zł. Wyjątki dotyczą spraw o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. W tych przypadkach skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Kwestia, czy wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej należy liczyć odrębnie dla każdego podwładnego, czy też można je zsumować, bo decyzje nakazujące zapłatę zaległych składek skierowane są do tego samego przedsiębiorcy (płatnika), do 12 czerwca 2014 r. była wysoce problematyczna. Brakowało bowiem jednolitego orzecznictwa Sądu Najwyższego. I tak np. w wyroku z 26 czerwca 2012 r. (sygn. akt II UK 312/1, LEX nr 1235842) SN zajął stanowisko, zgodnie z którym wartość przedmiotu zaskarżenia należy liczyć odrębnie względem każdego ubezpieczonego pracownika ("w sprawie o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne wartość przedmiotu zaskarżenia należy liczyć odrębnie względem każdego ubezpieczonego pracownika"). Odmienny pogląd zaś wyraził m.in. w postanowieniu z 17 kwietnia 2009 r. (sygn. akt II UZ 12/09, OSNP 2010/23-24/301), uznając, iż możliwie jest ich zsumowanie, ponieważ "jeżeli istotą sporu jest wysokość należnych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, wartość przedmiotu sporu, a co za tym idzie wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnica między wysokością składek zapłaconych przez odwołującego się za sporne okresy a wysokością składek wyliczoną przez organ rentowy w zaskarżonych decyzjach".

Wątpliwość w omawianym zakresie rozstrzygnęła ostatecznie uchwała składu siedmiu sędziów SN z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II UZP 1/14, LEX nr 1472144. Zgodnie z jej treścią w przypadku objęcia jednym wyrokiem wielu decyzji ustalających podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia dla poszczególnych pracowników, wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną oznacza się odrębnie dla każdego ubezpieczonego.

Uchwała ta niewątpliwie utrudni większości małych przedsiębiorców (płatników składek) obronę ich praw. Praktycznie zamknie im bowiem drogę do zaskarżenia niekorzystnego dla nich wyroku sądu II instancji. Rzadko się zdarza, żeby w sprawach dotyczących odwołań od decyzji ZUS nakazujących takim zatrudniającym zapłatę zaległych składek wartość przedmiotu zaskarżenia, w odniesieniu do jednego podwładnego, wynosiła co najmniej 10 tys. zł. To jest zaś ustawowa granica decydująca o dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej.

Gdyby złożenie skargi kasacyjnej w opisanej w pytaniu sytuacji w ogóle było możliwe (choć nie jest ze wskazanego powodu), wówczas wartość przedmiotu zaskarżenia podlegałaby odrębnemu wyliczeniu dla każdego z czterech jego podwładnych. Nie ma przy tym znaczenia, że ZUS wydał indywidualne decyzje co do każdego z nich, natomiast sąd I instancji (co następnie zaakceptowała II instancja), powołując się na zasady ekonomiki procesowej, rozpatrywał je w jednym procesie. Był to jedynie zabieg techniczny. Jego skutkiem nie było powstanie nowej sprawy o wartości przedmiotu sporu 15 tys. zł. Łącznie rozpoznawane sprawy zachowują samodzielny charakter i w każdej z nich zapada odrębne rozstrzygnięcie, nawet jeśli przybiera ono postać procesową jednego orzeczenia.

Zatem z uwagi na to, że wartość przedmiotu zaskarżenia liczona oddzielnie dla każdego z czterech podwładnych czytelnika wynosiłaby jedynie po ok. 4 tys. zł (a nie po minimum 10 tys. zł), wykluczone jest wniesienie skarg kasacyjnych. Zostałyby one odrzucone przez sąd II instancji na posiedzeniu niejawnym jako niedopuszczalne (ze względu na zbyt niską wartość przedmiotu zaskarżenia - poniżej ustawowego minimum w wysokości 10 tys. zł).

Ważne

Łącznie rozpoznawane sprawy zachowują samodzielny charakter. W każdej z nich zapada odrębne rozstrzygnięcie, nawet jeśli ma postać jednego orzeczenia

@RY1@i02/2014/137/i02.2014.137.03300020b.803.jpg@RY2@

Anna Borysewicz adwokat

Anna Borysewicz

adwokat

Podstawa prawna

Art. 19 par. 2 w zw. z art. 398⁴ par. 3, a także art. 398⁶ par. 2 w zw. z art. 398² par. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 616).