Można się uchylić od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu
Reprezentuję spółkę, która zawarła z bankiem kontrakt nierzeczywistych opcji sprzedaży walut wymienialnych. Początkowo negocjowaliśmy go telefonicznie. W trakcie rozmowy ustalono kurs euro oraz wysokość sumy, za którą określona kwota waluty miała zostać nabyta od spółki przez bank. Następnego dnia po ustnym uzgodnieniu bank przysłał mi potwierdzenie tej transakcji. Kiedy jednak na początku stycznia 2014 roku wysłałem do banku wezwanie do przesłania wyceny tej transakcji, bank przysłał mi dokument, z którego wynikało, że to nasza spółka jest mu winna 500 tys. zł, a nie - jak ja uważam - odwrotnie. Bank dokonał korekty potwierdzenia transakcji. Nie potwierdziłem jej, powołując się na to, że zgodnie z obowiązującym regulaminem (stosowanym w umowie) wiążące jest pierwotne pisemne potwierdzenie transakcji - w tym zaś bank zobowiązał się do zakupu określonej kwoty waluty po ustalonym kursie od spółki. Wtedy reprezentant banku złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu dotyczącego treści czynności prawnej. Czy bank może złożyć takie oświadczenie? Nie dochował przecież należytej staranności.
Bezsporne jest, że oświadczenie woli może być dotknięte błędem. Jeżeli dotyczy on treści czynności prawnej, wówczas istnieje ewentualność uchylenia się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Gdy jednak było ono złożone innej osobie, uchylenie się dopuszczalne jest tylko w sytuacji, w której błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o nim lub mogła go z łatwością zauważyć. Przy czym ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. Ważne jest także, że można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, iż gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod jego wpływem i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (jest to błąd istotny). Podkreślić należy, iż uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego innej osobie pod wpływem błędu następuje poprzez skierowanie do adresata stosownego pisma. Trzeba jednak pamiętać, iż uprawnienie wygasa z upływem roku od daty wykrycia błędu.
Z art. 84 kodeksu cywilnego, dotyczącego komentowanego błędu jednoznacznie zaś wynika, iż może powołać się na niego nie tylko osoba fizyczna, lecz także prawna. Powołana norma nie wprowadza bowiem w tym zakresie ograniczeń. Cytowany przepis nie nakłada również na stronę powołującą się na błąd obligu dochowania należytej staranności w dokonywaniu czynności prawnej.
Sąd Najwyższy w wyroku z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I CSK 401/13, stwierdził, iż każdy podmiot prawny, rownież profesjonalista, ma prawo uchylić się od skutków prawnych umowy zawartej pod wpływem błędu, nawet gdy popełnił go ze swojej winy. Odpowiadając zatem na pytanie czytelnika: pomimo oczywistych zaniedbań, do których doszło w trakcie realizacji transakcji z bankiem, i to z jego winy, miał on prawo złożyć pisemne oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych zawiązanego kontraktu złożonego pod wpływem błędu. Błąd był bowiem istotny i dotyczył treści umowy.
@RY1@i02/2014/130/i02.2014.130.21500060a.802.jpg@RY2@
Anna Borysewicz adwokat prowadząca kancelarię w Płocku
Anna Borysewicz
adwokat prowadząca kancelarię w Płocku
Podstawa prawna
Art. 84 oraz 88 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu