Decydowanie za innych jest niedopuszczalne

To oczywiste, że likwidacja instytucji ubezwłasnowolnienia jest konieczna. Wymaga tego chociażby konwencja o prawach osób z niepełnosprawnościami. Dlatego dobrze, że Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło projekt mający na nowo uregulować sytuację prawną osób niepełnosprawnych. Problem jednak w tym, że zawarte w nim propozycje nie zawsze spełniają konwencyjne standardy - twierdzi Helsińska Fundacja Praw Człowieka w uwagach do projektu zmian w prawie cywilnym.

Oprócz rezygnacji z ubezwłasnowolnienia proponuje się w nim odejście od innych instytucji pomocy osobom z niepełnosprawnością: opieki nad osobami ubezwłasnowolnionymi całkowicie, kurateli nad osobami ubezwłasnowolnionymi częściowo czy kurateli dla osoby niepełnosprawnej. W ich miejsce przewidziano wsparcie, które ma być ustanawiane w czterech postaciach - jako opieka:

wasystencyjna, pozostawiająca osobie korzystającej z ochrony pełną zdolność do czynności prawnych, polegająca na udzielaniu podopiecznemu wsparcia w podejmowaniu decyzji,

wz reprezentacją równoległą, pozostawiająca korzystającemu z niej zdolność do czynności prawnych, a jednocześnie nadająca opiekunowi upoważnienie do reprezentowania podopiecznego w oznaczonym zakresie,

wz kompetencją do współdecydowania, polegająca na zastrzeżeniu zgody opiekuna dla ważności oznaczonych rodzajów czynności prawnych osoby korzystającej z ochrony,

wpołączona z umocowaniem do wyłącznego zastępstwa przy podejmowaniu czynności prawnych w oznaczonym zakresie.

W opinii fundacji dwie pierwsze z tych form opieki realizują postanowienia konwencji, czego niestety nie można powiedzieć o dwóch kolejnych. "Należy podkreślić, iż art. 12 konwencji ustanawia bezwzględnie obowiązujący standard w zakresie kształtowania form wsparcia w korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych, który stanowczo wyklucza ustanawianie regulacji, które dopuszczają pozbawienie osób zdolności do czynności prawnych i wprowadzają model zastępczego podejmowania decyzji przez te osoby" - czytamy w opinii HFPC.

Anna Krzyżanowska

anna.krzyzanowska@infor.pl

Projekt założeń w konsultacjach