Regulacje spadkowe należy nowelizować ostrożnie

Przypomnijmy, że projekt zmian kodeksu cywilnego przewiduje m.in. rozszerzenie katalogu przypadków, w których sąd może stwierdzić, że spadkobierca jest niegodny dziedziczenia. Nową przesłanką ma być sytuacja, w której uporczywie uchylał się on od obowiązku alimentacyjnego względem spadkodawcy i w żaden sposób nie pomagał mu za życia. Zmiany mają także lepiej chronić małoletnich spadkobierców, którzy potrzebują pomocy przedstawiciela ustawowego do podjęcia decyzji w tym zakresie.

Projekt szczegółowo przeanalizował SN. W swoim stanowisku zauważył, że wprowadzenie do kodeksu nowej przesłanki niegodności dziedziczenia rzeczywiście należałoby rozważyć. Eksperci proponują jednak, by uszczegółowić przepis tak, by nie było wątpliwości, że chodzi o alimenty zasądzone wyrokiem, ustalone w ramach ugody przed sądem lub konkretnym organem, albo inną umową. Zdaniem SN dopracowania wymaga też druga część regulacji. Założono, że niegodna dziedziczenia może być również osoba, która uporczywie uchylała się od sprawowania opieki nad spadkodawcą. Nie jest jednak jasne, czy chodzi w tym momencie o ścisłe rozumienie „sprawowania opieki”. W kodeksie rodzinnym i opiekuńczym wskazano bowiem, że sąd opiekuńczy ustanawia opiekuna dla osoby małoletniej oraz ubezwłasnowolnionej całkowicie. Gdyby z kolei przyjąć, że chodzi o opiekę w potocznym rozumieniu, to sformułowanie precyzyjnego przepisu o przesłankach niegodności byłoby bardzo trudne.