Uchwała SN nie sprzyja równoważeniu interesów inwestorów i wykonawców

Jan Kieszczyński adwokat, counsel w zespole sporów sądowych i arbitrażowych kancelarii NGL Legal

Nie zgadzam się z nim i nie podzielam entuzjazmu tych, którzy uważają to za dobre rozstrzygnięcie. Faktycznie w orzecznictwie Sądu Najwyższego istniały w tym zakresie rozbieżności, ale bliżej mi było do stanowiska tych składów, które uważały taką karę za skutecznie zastrzeżoną. W mojej opinii taka kara umowna nie stoi w sprzeczności z art. 483 kodeksu cywilnego, ponieważ odstąpienie od umowy i jego skutki są zasadniczo innym zdarzeniem prawnym niż niespełnienie świadczenia pieniężnego. Poza tym zakaz zastrzegania kary umownej na wypadek niespełnienia świadczenia pieniężnego ma swoje uzasadnienie w tym, że „poszkodowany” ma w takim wypadku dostateczną kompensatę w postaci odsetek. Natomiast sytuacja, w której brak płatności prowadzi do skutecznego (bo tylko w takim wypadku będziemy mieli do czynienia z obowiązkiem zapłaty kary umownej) odstąpienia od umowy oraz pozostawia wykonawcę bez umowy i z potencjalnie znaczną szkodą (stratą marży, poniesieniem kosztów), której odsetki nie zrekompensują. Według mnie taka szkoda – której obowiązek naprawienia wynika z art. 494 kodeksu cywilnego – może być też rekompensowana karą umowną, jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy choćby w wyrokach z 13 czerwca 2008 r. (sygn. akt I CSK 13/08) oraz 21 maja 2014 r. (sygn. akt III CSK 529/13).

Na ile Sąd Najwyższy powinien kierować się wykładnią literalną przepisów, a na ile dostosowywać orzecznictwo do realiów biznesowych? Bądź co bądź, nie jest ustawodawcą. A jak wskazują niektórzy, brzmienie art. 483 kodeksu cywilnego nie pozostawia wątpliwości.