Spółka bez pieniędzy na proces będzie na łasce wspólników

Wyobraźmy sobie spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, która uczestniczy w szeregu procesów sądowych. Kasa spółki od dawna świeci pustkami, w efekcie jej pracownicy i kontrahenci czekają na wynagrodzenia miesiącami. Przedstawiciel spółki wnosi w sądzie o zwolnienie jej z kosztów sądowych. Podstawa? Artykuł 103 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 785 ze zm.). Stanowi on, że sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Jeśli więc wspomniana spółka naprawdę ma poważne kłopoty finansowe, najprawdopodobniej zostanie zwolniona z kosztów.

Ale to się zmieni! Najnowsza duża nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z 4 lipca 2019 r., opublikowana 6 sierpnia; patrz: ramka) zmienia również wspomniany art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Nowo dodany do niego ust. 2 stanowi, że „spółka handlowa powinna wykazać także, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki”. Te zmienione reguły wejdą w życie już 21 sierpnia 2019 r. Zdaniem prawników spowodują, że znacznie mniej podmiotów uzyska zwolnienie z kosztów. Za to znacznie więcej inwestorów powinno się „spowiadać” przed sądami ze swojego prywatnego majątku, w tym choćby takiego jak zupełnie niezwiązane ze spółką prywatne samochody czy odłożone na czarną godzinę pieniądze.