Kiedy pracownik organu administracji podlega wyłączeniu

@RY1@i02/2010/223/i02.2010.223.207.006b.001.jpg@RY2@

Agnieszka Chechlińska radca prawny z Kancelarii Litwiński Chechlińska Łoś Radcowie Prawni

Instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie służy realizacji ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (sformułowanej w art. 7 k.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych (art. 8 k.p.a.). Celem postępowania administracyjnego jest oparcie rozstrzygnięcia sprawy na obiektywnie prawdziwej ocenie. Na przeszkodzie takiej ocenie mógłby stać stosunek pracownika organu administracji publicznej polegający na pewnym osobistym zaangażowaniu w określoną sprawę, wpływającym na jej rozstrzygnięcie.

Przyczyny wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie zostały określone w art. 24 par. 1 k.p.a. Można podzielić je na dwie grupy. Pierwsza z nich obejmuje przypadki związku pracownika ze stronami postępowania (art. 24 par. 1 pkt. 2 i 3 k.p.a.), druga przypadki bliskości wobec samej sprawy.

W pierwszym przypadku pracownik podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia, a także w sprawie osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli. Same powody wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu trwają także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Należy zauważyć, iż przedstawione powyżej przepisy nie stanowią podstawy do wyłączenia pracownika w sprawie osoby pozostającej z nim w konkubinacie bądź faktycznym stosunku opieki. Podstawą do wyłączenia w takiej sytuacji może być art. 24 par. 3 k.p.a.

Przypadki bliskości wobec samej sprawy odwołują się w pewnej mierze do elementów, które powinny zostać poddane ocenie, aby tę bliskość stwierdzić. Pracownik podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, w której sam jest stroną albo pozostaje ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Wyłączenie ma zastosowanie również w sprawie, w której pracownik organu był świadkiem lub biegłym, lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem jest jego małżonek, krewni, powinowaci do drugiego stopnia oraz osoby związane z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli.

Pracownik wyłączony jest również od udziału w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, a także w sprawie, z powodu której wszczęto przeciw niemu postępowanie, dyscyplinarne lub karne; a także w sprawie w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej.

Opisane przypadki nie wyczerpują jednak wszystkich przyczyn wyłączenia pracownika. Stosownie do art. 24 jego paragraf 3 k.p.a. odnosi się do "okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika", niewymienionych w pozostałych jednostkach przepisu. W przypadku uprawdopodobnienia istnienia takich okoliczności bezpośredni przełożony jest zobowiązany bądź to na żądanie pracownika, bądź na żądanie strony lub z urzędu wyłączyć pracownika od udziału w postępowaniu. Nie ma tu obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego, istnieje jedynie obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia "wątpliwości co do bezstronności pracownika". Uprawdopodobnienie nie daje więc pewności, a jedynie wiarygodność istnienia określonej sytuacji, która w przypadku tego przepisu może mieć odzwierciedlenie zarówno w faktach, jak i w przepisach prawa materialnego, procesowego. Wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron.

AT