Czy długi staż pracy ułatwia uzyskanie renty

ekspert od emerytur i rent

Tak. Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:

● jest niezdolna do pracy,

● ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy (od jednego roku do pięciu lat - w zależności od wieku, w którym stała się niezdolna do pracy),

● stała się niezdolna do pracy w okresie składkowym lub nieskładkowym wymienionym w ustawie o emeryturach i rentach z FUS lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów (spełnienia tego warunku nie wymaga się od osób, które udowodniły okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat w przypadku kobiet lub 25 lat w przypadku mężczyzn oraz zostały uznane za całkowicie niezdolne do pracy).

Osoby, które stały się niezdolne do pracy w wieku powyżej 30 lat, muszą udowodnić co najmniej pięcioletni staż składkowy i nieskładkowy. Staż ten musi przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy (w zależności od tego, co jest korzystniejsze). Do tego dziesięciolecia nie są wliczane okresy pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej oraz renty rodzinnej.

Dotychczas ZUS odmawiał przyznania renty osobom, które nie udowodniły wymaganego pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego w ostatnim dziesięcioleciu. Osoby, które odwoływały się od niekorzystnej decyzji, wygrywały zwykle z ZUS w sądzie. Sądy powszechne stosowały bowiem wprost uchwałę Sądu Najwyższego z 23 marca 2006 r. (I UZP 5/05, OSNP 2006/19-20/305). W uchwale tej sąd stwierdził, że renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy, bez potrzeby wykazywania pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.

W związku ze wspomnianą rozbieżnością pomiędzy praktyką ZUS a orzecznictwem sądowym ustawodawca postanowił doprecyzować dotychczasowe regulacje. 23 września 2011 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o emeryturach i rentach z FUS, która w sposób wyraźny określiła, w jakim przypadku wnioskodawca jest zwolniony ze spełnienia warunku posiadania co najmniej pięcioletniego stażu w ostatnim dziesięcioleciu. Obecnie warunku tego nie wymaga się od osób, które udowodniły okres składkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz są całkowicie niezdolne do pracy.

Nowe przepisy mogą mieć zastosowanie również w analizowanej sytuacji. W związku z pogorszeniem stanu zdrowia dopiero w ostatnim czasie data powstania niezdolności do pracy stwierdzona przez lekarza orzecznika ZUS może przypadać niewiele wcześniej niż data zgłoszenia wniosku o rentę. W takim przypadku zainteresowany nie udowodni wymaganego pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego ani w ciągu dziesięciu lat poprzedzających zgłoszenie wniosku o rentę, ani w ciągu dziesięciu lat przypadających przed dniem powstania niezdolności do pracy. Ponieważ jednak ma 31 lat składkowych, ZUS uzna - w myśl nowych regulacji - że nie musi spełniać wspomnianego warunku, jeżeli lekarz orzecznik ZUS wyda orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy.

Art. 57, art. 58 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 1 ustawy z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 187, poz. 1112).