Od kiedy funkcjonariusz publiczny może ponieść surowsze konsekwencje

Urząd skarbowy w marcu tego roku wydał decyzję, która zdaniem podatnika rażąco narusza prawo.

- Czy urzędnik, który brał udział w wydaniu tej decyzji, może ponieść majątkową odpowiedzialność za szkodę na podstawie nowych przepisów o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych - pyta pan Sławomir z Koszalina.

Niestety, nie będzie to możliwe. Ustawa z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa weszła w życie 17 maja. Zawiera ona przepis przejściowy regulujący jej stosowanie w czasie. Stanowi on, że nowe regulacje stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie ustawy. Oznacza to, że z rozwiązań w niej zawartych nie można skorzystać, gdy działanie urzędnika - w tym wypadku wydanie decyzji - miało miejsce przed 17 maja.

Podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad państwa prawa jest zasada, że ustawa (prawo) nie działa wstecz. Oznacza ona, że ustawodawca nie powinien ustanawiać przepisów prawa, które wiązałyby skutki prawne ze zdarzeniami prawnymi mającymi miejsce w przeszłości.

W konsekwencji ustawa nie powinna obejmować swoją mocą obowiązującą okresu poprzedzającego jej wejście w życie. Odstępstwa od tej zasady można wprowadzać w wyjątkowych sytuacjach, gdy przemawiają za tym ważne powody i nie ma to niekorzystnych konsekwencji dla podmiotów prawa.

Nowa ustawa określa zasady odpowiedzialności odszkodowawczej funkcjonariuszy publicznych w przypadku stwierdzenia przez uprawniony organ rażącego naruszenia prawa. Funkcjonariusz publiczny ponosi odpowiedzialność majątkową, jeżeli spełnione zostaną określone warunki. Po pierwsze, na mocy prawomocnego orzeczenia sądu lub na mocy ugody zostanie wypłacone przez podmiot odpowiedzialny odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa. Po drugie, rażące naruszenie prawa zostanie spowodowane zawinionym działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza publicznego. Po trzecie, zostanie ono stwierdzone w odpowiednim postępowaniu. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, urzędnicy będą musieli zwracać koszty, jakie ponoszą podmioty publiczne w związku z zaspokajaniem roszczeń odszkodowawczych obywateli.

Dotychczasowe przepisy również dawały możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności majątkowej urzędnika, który brał udział w wydaniu błędnej decyzji, w związku z czym wypłacone zostało odszkodowanie z kasy państwa bądź samorządu. Jednak pracownik w myśl kodeksu pracy mógł odpowiadać jedynie za szkodę do wysokości trzech miesięcznych wynagrodzeń. Nowa ustawa przewiduje, że urzędnik może ponieść materialną odpowiedzialność do kwoty odpowiadającej dwunastokrotności miesięcznego wynagrodzenia.

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 16 ustawy z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. nr 34, poz. 173).