Czy świadczenie dla pracującego emeryta ustalamy od nowej kwoty bazowej

Czytelnik w czerwcu 2009 roku ukończył 60 lat i tuż po rozwiązaniu stosunku pracy nabył prawo do wcześniejszej emerytury. ZUS obliczył mu to świadczenie przy zastosowaniu kwoty bazowej obowiązującej od 1 marca 2009 r. W styczniu 2008 r. czytelnik ponownie podjął zatrudnienie, które kontynuuje do dziś. Podobnie jak przed uzyskaniem uprawnień emerytalnych uzyskuje zarobki w granicach przeciętnej krajowej płacy, co powoduje zmniejszenie przysługującego mu świadczenia. Czy ZUS obliczy mu emeryturę przy zastosowaniu nowej kwoty bazowej obowiązującej od 1 marca 2012 r.?

Tak. ZUS będzie mógł przeliczyć emeryturę od nowej kwoty bazowej, jeśli wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia okaże się wyższy od obliczonego poprzednio.

Emerytura dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. jest ustalana na tzw. starych zasadach. Stanowi ona sumę trzech składników: części socjalnej (24 proc. kwoty bazowej obowiązującej w dniu powstania prawa do emerytury), części należnej za okresy składkowe (po 1,3 proc. podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów składkowych) i części należnej za okresy nieskładkowe (po 0,7 proc. podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów nieskładkowych). Podstawę wymiaru emerytury stanowi iloczyn wskaźnika wysokości tej podstawy (wypadkowej zarobków w wybranych latach kalendarzowych i przeciętnych wynagrodzeń z tych lat) oraz kwoty bazowej obowiązującej w dniu powstania prawa do emerytury. Kwota bazowa zmienia się corocznie i obowiązuje od 1 marca danego roku do końca lutego następnego roku kalendarzowego. Ostatnio uległa zmianie od 1 marca 2012 r. i wynosi 2974,69 zł.

Nowa kwota bazowa ma zastosowanie także do przeliczenia przyznanej wcześniej emerytury, ustalonej przy zastosowaniu niższej kwoty bazowej. ZUS stosuje kwotę bazową obowiązującą w dniu zgłoszenia wniosku w tej sprawie przez osobę uprawnioną. Nowa kwota bazowa stosowana jest w tej sytuacji zarówno do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia, jak i części socjalnej emerytury. Możliwość dokonania takiego przeliczenia dotyczy osób, które spełniają łącznie następujące warunki: wskazują do ponownego ustalenia emerytury zarobki przypadające w całości lub w części po przyznaniu tego świadczenia, wnioskują o obliczenie podstawy wymiaru emerytury z 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z ostatniego 20-lecia przypadającego przed rokiem złożenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości świadczenia (lub z 20 dowolnych lat z całego okresu ubezpieczenia sprzed roku złożenia tego wniosku) oraz legitymują się wyższym wskaźnikiem wysokości podstawy wymiaru z nowo wskazanego okresu w stosunku do wskaźnika obliczonego poprzednio.

Niekiedy emerytura może zostać przeliczona przy zastosowaniu nowej kwoty bazowej również wtedy, gdy nowy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia jest niższy od ostatnio obliczonego. Jest to możliwe, gdy emeryt od dnia ustalenia prawa do świadczenia do dnia zgłoszenia wniosku o przeliczenie jego podstawy wymiaru nie pobrał emerytury (nawet za jeden miesiąc) wskutek zawieszenia prawa do tego świadczenia lub gdy osoba zainteresowana wskazuje zarobki osiągnięte w całości po przyznaniu emerytury, a nowy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia wynosi co najmniej 130 proc.

Czytelnik pobierał jednak emeryturę. Nie będzie mógł wskazać do ponownego ustalenia tego świadczenia zarobków przypadających w całości po jej przyznaniu, gdyż nie przepracował jeszcze co najmniej 10 lat. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia ustalony z zarobków przypadających częściowo po jego przyznaniu nie będzie też wynosił co najmniej 130 proc., gdyż uprawniony uzyskiwał w tym czasie zarobki na poziomie średniej krajowej płacy. Aby ZUS mógł przeliczyć mu emeryturę od nowej kwoty bazowej, wskaźnik ten będzie musiał być wyższy od ustalonego dotychczas. Przynajmniej w jednym roku przypadającym po przyznaniu emerytury czytelnik powinien mieć zarobki wyższe (w stosunku do przeciętnej płacy) od tych wskazanych do pierwszorazowego obliczenia emerytury.

Marek Opolski

marek.opolski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 15, art. 19, art. 19a, art. 53 i art. 110 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).