Nauczyciel pracuje nie tylko w szkole

@RY1@i02/2012/007/i02.2012.007.08800020a.802.jpg@RY2@

Sławomir Broniarz, prezes Związku Nauczycielstwa Polskiego

W minionym roku temat czasu pracy nauczycieli pojawiał się często na łamach gazet. Spodziewamy się, że w 2012 r. zdominuje on dyskusję o edukacji, ponieważ coraz więcej gmin nakazuje nauczycielom przebywać w szkole 8 godzin dziennie, niezależnie od ich pensum dydaktycznego. W ostatnim czasie na takie rozwiązanie zdecydował się m.in. wójt gminy Repki (woj. mazowieckie). Prekursorzy rozliczania i ewidencjonowania 40 godz. pracy nauczycielskiej pojawili się już w 2004 r. Należały do nich gminy Ryglice (woj. małopolskie), Olesno, Lubsza, Łubniany (woj. opolskie). Jako Związek Nauczycielstwa Polskiego przestrzegamy przed "falandyzacją" prawa oświatowego przez samorządy oraz przed stosowaniem swobodnej interpretacji zapisów ustawy - Karta nauczyciela wymieszanej z zapisami kodeksu pracy (k.p.). Przyjęcie rozwiązania proponowanego przez gminę Repki - realizowania 40 godzin czasu pracy tygodniowo na terenie szkoły, czyli 8 godz. dziennie - jest rozwiązaniem pozaprawnym. Wielokrotnie w tej sprawie wypowiadał się główny inspektor pracy, który stwierdził, że nie jest możliwe ścisłe rozliczanie czasu pracy nauczycieli. Podobne zdanie miał minister edukacji, odpowiadając na interpelację poselską. Wypowiedział się także w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 5 lipca 2005 r. (III SA/Kr335/05).

Nauczycieli nie można zobowiązywać do realizowania na terenie szkoły kodeksowej normy czasu pracy 8 godzin na dobę, ponieważ zgodnie z art. 5 k.p., jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, to przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami. Dla nauczycieli podstawowym aktem prawnym jest ustawa - Karta Nauczyciela. Ta szczególna ustawa ma pierwszeństwo przed kodeksem pracy, a tylko gdy nie reguluje ona określonych zagadnień, w grę wchodzi kodeks. Zwracamy uwagę, że Karta nauczyciela reguluje szczegółowo czas pracy nauczyciela, precyzując w art. 42, że czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień. Karta nie mówi jednak o dobowej 8-godzinnej normie czasu pracy, a o tygodniowym obowiązkowym wymiarze zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, który kształtuje się w zależności od stanowiska od 18 do 30 godzin. Samorządy nie mogą więc zobowiązać nauczycieli do przebywania 40 godzin w szkole. W art. 42 ust. 2 Karty nauczyciela ustawodawca wskazuje trzy równoprawne elementy składowe 40 godz. tygodniowego czasu pracy nauczyciela, pozostawiając swoistą swobodę nauczycielowi w realizacji trzeciego elementu, jakim są zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć dydaktycznych, opiekuńczych i wychowawczych, z samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

Ustawodawca każe pracę własną nauczyciela wykonywaną w domu, bibliotece, z wykorzystaniem internetu, a taże doskonalenie zawodowe na kursach kwalifikacyjnych itd. traktować jako pełnoprawny składnik czasu pracy, za który przysługuje nauczycielowi wynagrodzenie. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że zobowiązanie nauczycieli do realizowania na terenie szkoły 40-godzinnego tygodnia czasu pracy niesie ze sobą konsekwencje prawne i finansowe dla samorządów. Chodzi m.in. o stworzenie warunków do pracy własnej nauczyciela na terenie szkoły (ciche stanowisko do pracy własnej, stały dostęp do internetu, drukarki, kserokopiarki, tonerów, papieru i innych materiałów biurowych). Konieczne jest także odpowiednie wyposażenie biblioteki szkolnej w niezbędne podręczniki i literaturę fachową. W końcu należałoby zapewnić organizację i finansowanie na terenie szkoły samokształcenia i doskonalenia zawodowego bądź delegowanie na zasadach kodeksowych nauczycieli do udziału w nich. To spowoduje dodatkowe wydatki po stronie samorządów. Dzisiaj szkoły nie są przygotowane do zapewnienia nauczycielom warunków do takiej pracy, jakie są np. w niemieckich szkołach.

ŁS