Czy uchwała podjęta bez opinii organizacji społecznej jest ważna

@RY1@i02/2012/007/i02.2012.007.088000700.802.jpg@RY2@

Jarosław Król, prawnik z Kancelarii Adwokackiej Małecki & Rychłowski

Ustawa z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.) przyznaje reprezentatywnym organizacjom związkowym (w rozumieniu ustawy z 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego - Dz.U. nr 100, poz. 1080 z późn. zm.) prawo do opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Nie dotyczy to założeń projektu budżetu państwa oraz projektu ustawy budżetowej. W tym celu przepisy ustawy związkowej nakładają na organy władzy i administracji rządowej oraz organy samorządu terytorialnego obowiązek kierowania założeń albo projektu wskazanych wyżej aktów prawnych do odpowiednich władz statutowych związku w celu przedstawienia swojej opinii. W tym celu wyznaczają im one odpowiedni termin, nie krótszy jednak niż 30 dni. Termin ten może zostać skrócony do 21 dni ze względu na ważny interes publiczny. Skrócenie terminu wymaga szczególnego uzasadnienia. Nie wszystkie projekty uchwał samorządowych będą jednak podlegały zaopiniowaniu przez związki zawodowe. Dotyczy to tylko tych, których treść odnosi się wprost do określonego przedmiotu działalności związków zawodowych. Przykładowo takimi sprawami będą zasady wynagradzania nauczycieli czy innych grup zawodowych, regulaminy pracy czy przyznawanie dodatków do pensji. Taki charakter będą miały także uchwały rad gmin związane z likwidacją szkoły. Dotychczasowe rozbieżności w orzecznictwie przeciął ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny. W uchwale składu siedmiu sędziów z 29 listopada 2010 r. (I OPS 2/10; www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że uchwała o zamiarze likwidacji szkoły i uchwała o jej likwidacji są aktami prawnymi podejmowanymi w sprawie objętej opiniowaniem przez odpowiednie władze statutowe związku zawodowego. Przedstawienie do zaopiniowania projektu jednej z nich oznacza spełnienie wymaganego przepisami obowiązku.

Opinia wyrażona przez związek zawodowy nie ma jednak charakteru wiążącego. Stanowisko organizacji związkowej może zostać odrzucone, o czym właściwy organ samorządu terytorialnego informuje związek na piśmie, podając uzasadnienie swojego stanowiska. Niemniej jednak, zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa oraz doktryny, uchylenie się organu samorządu terytorialnego od zasięgania opinii związku zawodowego stanowi naruszenie prawa dające podstawę do podjęcia odpowiednich czynności przez organ nadzoru (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17 czerwca 1993 r., I PZP 2/93; LexPolonica nr 298624). W uzasadnieniu do tego orzeczenia sędziowie wskazali, że od oceny organu nadzoru zależy, czy uchybienie obowiązkowi zasięgnięcia opinii związku zawodowego o projekcie uchwały organu gminy zawierającym przepisy wykonawcze do ustawy uzna on za powodujące stwierdzenie nieważności uchwały w całości lub w części, czy też ograniczy się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa i utrzyma akty jednostki samorządu terytorialnego (j.s.t.) w mocy. Praktyka jednak pokazuje, że niedochowanie obowiązku konsultacji przez j.s.t. skutkuje stwierdzeniem nieważności tak podjętej uchwały.

ŁS