Rejent nie zaskarży opinii wizytatora

Uchwała Rady Izby Notarialnej (RIN) w sprawie negatywnej oceny działalności notariusza nie nosi znamion aktu administracyjnego i jako taka nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

Na polecenie Prezesa RIN została przeprowadzona wizytacja działalności notariusza. Rada negatywnie oceniła działalność notariusza i wydała drugą ujemną ocenę w rozumieniu art. 16 par. 3 Prawa o notariacie (Dz.U. z 1991 nr 22 poz. 91 - dalej pr. not.)

Na skutek odwołania Krajowa Rada Notarialna (KRN) stwierdziła niemożność rozpatrzenia w trybie kodeksu postępowania administracyjnego sprawy dotyczącej wyrażenia przez RIN negatywnej oceny działalności notariusza. Organ wyjaśnił, że uchwała zawiera negatywną ocenę istniejącego stanu faktycznego, ustalonego w toku wizytacji. Rozstrzygnięcie to, w ocenie Rady, nie nosi znamion decyzji administracyjnej lub postanowienia, gdyż samo w sobie nie rozstrzyga w sposób władczy o prawach lub obowiązkach notariusza.

Notariusz wniósł skargę do sądu administracyjnego. Podnosił, że uchwała w sprawie negatywnej oceny działalności bezpośrednio kształtuje jego sytuację prawną. W odpowiedzi KRN podnosiła, że minister może, ale nie musi odwołać notariusza, gdyż jest to pozostawione w sferze jego uznania administracyjnego. Ponadto minister nie jest związany ocenami wizytacji.

WSA odrzucił skargę wskazując, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stwierdził, że w myśl art. 44 par. 1 i 2 pr. not. nadzór nad notariuszami na obszarze właściwości izby notarialnej wykonuje m. in. RIN. W ramach nadzoru w każdej kancelarii notarialnej przeprowadza się wizytację, co najmniej raz na 3 lata. Z niej sporządza się protokół, a rada ocenia wyniki wizytacji i przedstawia w ciągu 2 miesięcy odpis protokołu ministrowi sprawiedliwości, zawiadamiając go równocześnie o środkach podjętych w celu usunięcia stwierdzonych uchybień.

Minister sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu lub właściwy organ ministra sprawiedliwości. Ocena wydana po wizytacji niewątpliwie może być jednym z dowodów w sprawie odwołania notariusza przez ministra, jednak zdaniem sądu nie stanowi rozstrzygnięcia, mającego charakter decyzji administracyjnej, od której służy odwołanie. Notariusz wniósł odwołanie.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił jednak skargę. Wyjaśnił, że uchwała zawiera negatywną ocenę stwierdzonego podczas wizytacji stanu faktycznego.

Rozstrzygnięcie to nie nosi cech aktu zaskarżalnego do sądu administracyjnego. Samo w sobie nie rozstrzyga bowiem w sposób władczy o prawach lub obowiązkach skarżącej. Dopiero po zasięgnięciu opinii rady, wydanej na wniosek ministra sprawiedliwości w terminie miesiąca od daty wpływu wniosku, może on odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji. Dopiero to postępowanie prowadzić będzie do wydania aktu indywidualnego, noszącego wszelkie cechy rozstrzygnięcia organu administracji publicznej w indywidualnej sprawie, podejmowanego na podstawie k.p.a..

Dopiero na takie rozstrzygnięcie, jako kształtujące w sposób władczy sytuację notariusza, mogłoby zostać wniesione zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego.

NSA podzielił stanowisko, zgodnie z którym ocena wydana po wizytacji może być jednym z dowodów w sprawie odwołania notariusza przez ministra, jednak sama w sobie nie stanowi rozstrzygnięcia, mającego charakter decyzji administracyjnej.

Wydanie tej oceny nie kreuje praw czy obowiązków notariusza. Jednak nawet w sytuacji wszczęcia takiego postępowania i odwołania notariusza oceny powizytacyjne będą jedynie elementami składowymi materiału dowodowego w sprawie, które minister swobodnie ocenia i nie jest nimi związany. Związanie następuje dopiero opinią, wydaną przez RIN w trybie art. 106 k.p.a., od której przysługuje zażalenie, a w konsekwencji skarga do sądu administracyjnego.

z 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1513/13

DGP PRZYPOMINA

Ważne orzeczenie

Wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1778/11: orzeczenie przez sąd karny wobec notariusza, środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu notariusza obliguje ministra sprawiedliwości do odwołania takiego notariusza ze stanowiska na podstawie art. 16 par. 1 pkt 5 pr. not.

dr Michał Kowalski

asystent sędziego NSA

KOMENTARZ EKSPERTA

Piecza nad wykonywaniem zawodu

@RY1@i02/2013/230/i02.2013.230.02300050e.803.jpg@RY2@

Dr Tomasz Niedziński, radca prawny

Sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaiem zawodu jest zadaniem publicznym, którego realizacja wymaga wyposażenia samorządy w kompetencje o charakterze publicznym, w tym władcze jak decydowanie o prawie wykonywania zawodu oraz prowadzenie rejestru osób aktualnie wykonujących ten zawód (wyrok TK, sygn. akt. P 21/02). W rozpatrywanej sprawie RIN podjęła uchwałę w sprawie negatywnej oceny działalności notariusza, nie była to jednak opinia izby notarialnej, która jest wymaga na podstawie art. 16 par. 4 Prawa o notariacie, która uruchamia procedurę administracyjną odwołania notariusza przez Ministra. Uchwałą RIN w sprawie negatywnej oceny działalności notariusza nie jest aktem administracyjnym (decyzją administracyjną, postanowieniem) bądź indywidualnym aktem administracyjnym innym niż decyzja lub postanowienie rozstrzygającym w indywidualnej sprawie. Powyższy akt w ocenie NSA nie można również zakwalifikować jako opinii wydanej na wniosek Ministra w sprawie odwołania notariusza. Taki dokument musi mieć formę postanowienia. Dopiero wydane formalne postanowienie (w trybie art. 106 k.p.a.) przez RIN, na które przysługuje zażalenie, otwiera drogę postępowania sądowo-administracyjnego. Wówczas kontrola takiego postanowienia podlega kognicji sądów administracyjnych.