Bez ulgi na opiekę, gdy dziecko wraca do domu

Radni powiatu nie mogą w uchwale zwolnić z odpłatności rodziców biologicznych za okres, w którym potomek znajduje się pod ich opieką.

Co do zasady rodzice są zobowiązani do ponoszenia kosztów związanych z pobytem dziecka w pieczy zastępczej. Opłata ta jest określana w wysokości świadczeń i dodatków, przyznanych na małoletniego przebywającego w rodzinnych jej formach, a jeżeli został on umieszczony w placówce opiekuńczo-wychowawczej, należna kwota stanowi równowartość średnich miesięcznych kosztów utrzymania w tej instytucji.

Z kolei na podstawie art. 194 ust. 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 135 z późn. zm.) radni powiatu mogą podjąć uchwałę wskazującą na szczegółowe warunki umorzenia tej opłaty w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia jej terminu płatności, rozłożenia na raty, a także odstąpienia od jej ustalenia.

- Na podstawie naszej uchwały rodzic może być zwolniony z odpłatności, m.in. gdy jest niepełnosprawny lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 200 proc. kryterium obowiązującego w pomocy społecznej - mówi Elżbieta Zbonikowska-Goździewicz, dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Bełchatowie.

Niektóre samorządy decydują się też na to, aby nie pobierać należności za czas, w którym małoletni przebywa poza pieczą. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy sąd wydał zgodę na urlopowanie dziecka i jego czasowy pobyt u rodziców biologicznych.

Wprowadzanie takiej ulgi jest jednak kwestionowane przez część wojewodów, którzy stwierdzają jej nieważność. Tak stwierdził m.in. wojewoda podkarpacki w rozstrzygnięciu nadzorczym z 29 marca 2012 r. (P-II.4131.2.31.12) w sprawie uchwały rady powiatu przeworskiego. Uznał w nim, że zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty z tego powodu wykracza poza kompetencje wynikające ze wspomnianego art. 194 ust. 2 ustawy o pieczy zastępczej. Podobne zastrzeżenia miał wojewoda dolnośląski w rozstrzygnięciu z 6 marca 2012 r. (NK-N3.4131.68.2012.DC) dotyczącym uchwały radnych samorządu zgorzeleckiego. Wskazał w nim, że niedopuszczalne jest uregulowanie w akcie prawa miejscowego nowej, nieznanej w ustawie ulgi.

Na problem ten zwraca też uwagę prof. Irena Lipowicz, rzecznik praw obywatelskich (RPO) w wystąpieniu skierowanym do Władysława Kosiniaka-Kamysza, ministra pracy i polityki społecznej. Jej zdaniem samorządy słusznie uznały, że gdy dziecko jest pod faktyczną opieką rodziców, to nie powinni oni za ten okres pokrywać opłaty za jego pobyt w pieczy zastępczej. Jednak działania polegające na udzielaniu im ulg z tego tytułu nie mają umocowania w obowiązujących przepisach. Dlatego RPO zwróciła się do resortu pracy o wprowadzenie zmian do ustawy, które pozwolą na zwalnianie z ponoszenia opłaty w czasie nieobecności dziecka.

78,6 tys. dzieci przebywało w pieczy zastępczej w 2012 r.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl