Sąd administracyjny nie zajmie się uprawnieniami kuratora społecznego

Informacja o braku przesłanek faktycznych i prawnych do zakwestionowania prawidłowości czynności wykonywanych przez kuratora społecznego nie jest aktem z zakresu administracji publicznej, a zatem brak jest w tej sprawie kognicji sądów administracyjnych.

Skarżący zwrócił się do prezesa sądu rejonowego o kontynuację postępowań kontrolnych dotyczących jednego z kuratorów społecznych.

Wskazał, że pismo to stanowi wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 52 par. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

W odpowiedzi prezes sądu poinformował, że zarówno kierownik zespołu kuratorów sądu, jak i kurator okręgowy uznali wykonywanie obowiązków przez kuratora społecznego za prawidłowe. Organ wskazał, że nie jest bezpośrednim przełożonym kuratora społecznego i nie jest informowany o zwolnieniach lekarskich kuratorów.

Nadto z poczynionych przez kierownika zespołu kuratorów ustaleń wynika, że zwolnienie lekarskie nie wpływa na pracę kuratora, która jest oceniana jako prawidłowa.

Na podstawie art. 35 ustawy o kuratorach sądowych (Dz.U. nr 98, poz. 1071 ze zm.) nadzór nad działalnością kuratorów wykonuje kurator okręgowy z zastosowaniem określonych uprawnień sądu lub prezesa sądu, jak również kurator okręgowy dokonuje kontroli i oceny pracy kuratorów społecznych.

Skarżący działając w imieniu własnym i swoich małoletnich dzieci, wniósł do sądu administracyjnego skargę.

Wojewódzki sąd administracyjny odrzucając ją, stwierdził, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje na akt lub czynność, gdy podjęte są one w sprawie indywidualnej, skierowane są do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczą uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego.

W ocenie sądu zaskarżone pismo nie może zostać zaliczone do żadnej z kategorii aktów określonych w art. 3 par. 2 pkt 4-8 p.p.s.a.

Żadna z ustaw szczególnych nie przewiduje kontroli tego rodzaju pism przez sądy administracyjne. Postanowienie WSA zaskarżono.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Nie podzielił stanowiska, zgodnie z którym zaskarżone pismo - informacja o braku przesłanek faktycznych i prawnych do zakwestionowania prawidłowości czynności wykonywanych przez kuratora społecznego - należy traktować jako określone w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a., inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów.

Sąd stwierdził, że o innych niż decyzje administracyjne lub postanowienia, wskazane w art. 3 par. 2 pkt 1-3 p.p.s.a. aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów można mówić, jeżeli akt posiada następujące cechy: ma charakter władczy, jest podjęty w sprawie indywidualnej, ma charakter publicznoprawny, dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z prawa.

Zakres przedmiotowy aktów dotyczących uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów należy ograniczyć do przepisów materialnego prawa administracyjnego. Nie budzi żadnych wątpliwości, że zaskarżone pismo nie spełnia tych przesłanek.

Nie podlega bowiem dyskusji, że akt ten nie ma charakteru publicznoprawnego, tj. nie dotyczy praw i obowiązków strony wynikających z przepisów prawa administracyjnego, lecz dotyczy uprawnień w zakresie opieki i kurateli, a więc instytucji prawa cywilnego (rodzinnego).

z 20 września 2013 r., sygn. akt II GSK 1442/13

DGP przypomina

Sądowa kontrola administracji

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne najogólniej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne oraz postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Ponadto sądy administracyjne rozstrzygają co do zasady indywidualne akty administracyjne inne niż decyzje lub postanowienia oraz czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego.

dr Michał Kowalski

asystent sędziego NSA

Komentarz eksperta

Decydująca jest właściwość sądu

@RY1@i02/2013/212/i02.2013.212.02300070h.803.jpg@RY2@

dr Tomasz Niedziński radca prawny z kancelarii Tomasz Niedziński i Wspólnicy

Z konstytucji wynika, że sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej. Jej zakres określają ustawy zwykłe. W tej sprawie strona zaskarżyła do sądu administracyjnego pismo prezesa sądu rejonowego, informujące o braku przesłanek faktycznych i prawnych do kwestionowania prawidłowości czynności wykonywanych przez kuratora sądowego. W obydwu instancjach sądy administracyjne uznały, że pismo nie ma cech decyzji administracyjnej ani postanowienia, jak również nie jest aktem administracyjnym z zakresu administracji publicznej wymienionym w art. 392 przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaskarżone pismo dotyczyło uprawnień w zakresie opieki i kurateli, a więc instytucji prawa cywilnego. W celu uzyskania koniecznych informacji o sprawowaniu opieki nad osobą małoletnią sąd powszechny może się posłużyć organem pomocniczym (np. kuratorem sądowym). Zakres kognicji sądów administracyjnych jest wyłączony w sprawach cywilnych i sądy te nie są właściwe w sprawach rozstrzygnięć działań i czynności wynikających z innych przepisów prawa niż przepisy materialnego prawa administracyjnego. Warunek ten podkreślany jest mocno w doktrynie.