Powiat nie zadecyduje o zwolnieniu niepełnosprawnego z opłaty

O tej zasadzie przypomniał w najnowszym rozstrzygnięciu nadzorczym z 29 lipca 2013 r. wojewoda dolnośląski (NK-N.4131.180.6.2013.JK8). Badał on pod względem legalności uchwałę rady powiatu lubińskiego w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniu chronionym, która wpłynęła do niego na początku lipca tego roku.

W trakcie postępowania nadzorczego dotyczącego opisywanego aktu prawa miejscowego organ nadzoru stwierdził, że jej par. 3 powstał z istotnym naruszeniem art. 97 ust. 5 i art. 104 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182; dalej: u.p.s.).

W paragrafie tym rada zawarła przepis, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach, niezależnie od posiadanego dochodu, na wniosek osoby zobowiązanej do odpłatności starosta może zwolnić wychowanka w całości lub w części z ponoszenia odpłatności na określony czas, ze względu na trudną sytuację spowodowaną:

1) koniecznością ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w jednostce organizacyjnej pomocy społecznej, placówce wychowawczej lub rehabilitacyjnej itp.;

2) istotnym, dodatkowym obciążeniem wynikającym z długotrwałej choroby lub niepełnosprawności, szczególnie wymagającej stałej opieki osób drugich;

3) klęską żywiołową lub innym zdarzeniem losowym;

4) innymi istotnymi przyczynami.

W ocenie wojewody zapis ten został przyjęty bez stosownego umocowania w przepisach. Rada, działając na podstawie art. 97 ust. 5 u.p.s., była bowiem władna jedynie do określenia zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych. Z kolei w kwestionowanym zapisie uregulowała sprawy zwolnienia z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych, a to już nie zostało objęte przez ustawodawcę zakresem normy kompetencyjnej.

"Jak stanowi art. 97 ust. 1 u.p.s., opłatę za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przy tym przyznany zakres usług. Osoby nie ponoszą opłat, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty kryterium dochodowego" - podkreślał wojewoda dolnośląski Aleksander Marek Skorupa.

Zasadą wynikającą z art. 104 ust. 1 u.p.s. jest, że należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych ustawą, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ust. 4 tego artykułu postanowiono zaś, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie z tytułu opłat określonych w ustawie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, ma pewne pole manewru. Może bowiem odstąpić od żądania takiego zwrotu, odroczyć termin płatności bądź też rozłożyć płatność na raty.

"Powyższe oznacza, że ustawodawca jako zasadę związaną z pobytem w mieszkaniach chronionych określił obowiązek ponoszenia opłat za taki pobyt. Sam jednakże określił sytuacje, w których dopuszczalne jest odstąpienie od żądania przez powiat zwrotu należności z tego tytułu" - podnosił organ nadzoru, stwierdzając nieważność par. 3 uchwały.

Anna Krzyżanowska

anna.krzyzanowska@infor.pl