Sprawy indywidualne skontroluje sąd

Można wnieść skargę do sądu na uchwały Krajowej Rady Rzeczników Patentowych: o odmowie wpisu na listę aplikantów rzecznikowskich; o skreśleniu z listy; o zwolnieniu od odbycia aplikacji rzecznikowskiej; o zawieszeniu albo o przywróceniu prawa do wykonywania zawodu rzecznika patentowego.

Skarżący przystąpił do pisemnego egzaminu kwalifikacyjnego na rzecznika patentowego. Komisja egzaminacyjna ustaliła w uchwale o negatywnym wyniku egzaminu.

Skarżący złożył odwołanie do Krajowej Rady Rzeczników Patentowych (KRRP), która uchyliła zaskarżoną uchwałę i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania.

Z kolei wojewódzki sąd administracyjny odrzucił skargę, wskazując, że uchwała KRRP nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć wymienionych w art. 3 par. 2 pkt 1 - 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), podlegających kognicji sądów administracyjnych.

Zdaniem sądu I instancji uchwała KRRP nie jest aktem administracyjnym lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a. KRRP nie stanowi jednocześnie organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 par. 2 pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze kasacyjnej podnoszono, że KRRP spełnia przesłanki organu władzy publicznej lub innego podmiotu, który jest z mocy prawa powołany do załatwienia spraw indywidualnych.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę. Stwierdził, że przepisy o rzecznikach patentowych nie statuują wprost prawa skargi do sądu administracyjnego na uchwałę Rady podjętą po rozpatrzeniu odwołania od uchwały komisji egzaminacyjnej stwierdzającej wynik egzaminu.

Natomiast od innych uchwał tego samego organu samorządu rzecznikowskiego, ustawodawca expressis verbis przewidział prawo skargi do sądu administracyjnego, a mianowicie na uchwałę o odmowie wpisu na listę aplikantów rzecznikowskich oraz na uchwałę o skreśleniu z listy.

Także od innych uchwał tego organu przysługuje, zgodnie z ustawą, prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego: od uchwały o zwolnieniu od odbycia aplikacji rzecznikowskiej, o zawieszeniu albo o przywróceniu prawa do wykonywania zawodu rzecznika patentowego.

NSA dodał, że podobne regulacje prawne nieprzewidujące expressis verbis prawa skargi do sądu od uchwał komisji egzaminacyjnych i rozstrzygnięć wydanych przez ministra sprawiedliwości w tych sprawach obowiązywały przez pewien czas w zakresie egzaminów na aplikacje radcowskie i adwokackie.

Komisja egzaminacyjna do spraw egzaminu kwalifikacyjnego jest powoływana przez KRRP będącą organem samorządu rzeczników patentowych, tj. Polskiej Izby Rzeczników Patentowych. Od uchwały komisji egzaminacyjnej przysługuje uczestnikowi egzaminu odwołanie do rady, które można wnieść w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia wyników egzaminu.

KRRP jest zatem organem odwoławczym w stosunku do komisji egzaminacyjnej, który po rozpatrzeniu odwołania wydaje uchwałę utrzymującą w mocy uchwałę komisji egzaminacyjnej lub ją uchyla. Uchwała komisji egzaminacyjnej poza oświadczeniem wiedzy na temat kwalifikacji kandydata na rzecznika patentowego zawiera oświadczenie woli organu jednostronnie i władczo decydujące o prawie złożenia wniosku o wpis na listę rzeczników patentowych.

Podobne decyzje podejmują m.in. organy samorządu adwokackiego, radców prawnych, lekarzy, lekarzy weterynarii.

W tym świetle zarówno komisja egzaminacyjna, jak i KRRP (w zakresie rozpatrywania odwołania od uchwały komisji w sprawie wyniku egzaminu kwalifikacyjnego) są podmiotami, o jakich mowa jest w art. 5 par. 2 pkt 3 k.p.a., gdyż przepisy ustawy o rzecznikach patentowych uprawniają je do przeprowadzenia egzaminu i wyposażają w uprawnienia władcze w postaci uchwały ustalającej wynik egzaminu.

Jak podkreśla się w judykaturze organy samorządu zawodowego są bowiem organami administracji publicznej w ujęciu funkcjonalnym.

z 9 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 1232/13

DGP przypomina

Charakter organów korporacji

Organy samorządu zawodowego są organami administracji publicznej w ujęciu funkcjonalnym (wyrok NSA z 11 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 333/06).

dr Michał Kowalski

asystent sędziego NSA

Komentarz eksperta

Czego nie ma w ustawie

@RY1@i02/2013/143/i02.2013.143.02300050e.803.jpg@RY2@

Małgorzata Buszko, prawnik Kancelaria Radcowska Chmaj i Wspólnicy

Fakt, że ustawa o rzecznikach patentowych nie przewiduje wprost prawa zaskarżenia do sądu administracyjnego uchwały KRRP podjętej na skutek odwołania od uchwały komisji egzaminacyjnej stwierdzającej wynik egzaminu kwalifikacyjnego, nie przesądza, że środek taki nie przysługuje. Dla rozstrzygnięcia tej kwestii konieczne jest ustalenie, czy przedmiotowa uchwała może być uznana za inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów.

NSA uznał wcześniej, że inny akt lub czynność, o których mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a, może podlegać kontroli sądowoadministracyjnej, jeśli: nie jest decyzją, dotyczy sprawy indywidualnej, ma charakter publicznoprawny, dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu, przez co należy rozumieć istnienie bezpośredniego związku pomiędzy działaniem, względnie zaniechaniem, organu administracyjnego a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność.

Uchwała KRRP podjęta na skutek odwołania od uchwały komisji egzaminacyjnej stwierdzającej wynik egzaminu kwalifikacyjnego spełnia te kryteria. Nie będąc decyzją, podejmowana jest w sprawie indywidualnej przez organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, a od jej treści zależy prawo jednostki do złożenia wniosku o wpis na listę rzeczników patentowych. Również jej publicznoprawny charakter nie budzi wątpliwości.