Marszałek skontroluje recyklerów i zawrze porozumienie

Przewiduje to ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, którą 8 lipca 2013 r. podpisał prezydent.

10 proc. na egzekucję

- Tak jak dotychczas przedsiębiorcy oraz organizacje odzysku opakowań, którzy nie zapewnili określonych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych, będą zobowiązani do zapłaty urzędowi marszałkowskiemu opłaty produktowej, której maksymalna stawka wyniesie 4,5 zł za 1 kg opakowań wprowadzonych na rynek - tłumaczy Paweł Mikusek, rzecznik prasowy Ministerstwa Środowiska. - Wniosą więc ją przedsiębiorcy, którzy nie rozliczyli się na koniec roku kalendarzowego ze swoich obowiązków dotyczących odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych (czyli opakowań, które nie mogą zostać ponownie użyte i nadają się wyłącznie do śmieci). Powinni to zrobić do 15 marca następnego roku po tym, którego ona dotyczy. W przeciwnym razie marszałek województwa ustali tzw. dodatkową opłatę produktową w wysokości 50 proc. niezapłaconej kwoty.

Wpływy z obu opłat gromadzone są na odrębnym rachunku bankowym prowadzonym przez marszałka województwa właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania przedsiębiorcy lub organizacji odzysku opakowań. Jeśli przedsiębiorca nie ma siedziby albo miejsca zamieszkania w kraju, należność powinien wpłacić na rachunek prowadzony przez marszałka województwa mazowieckiego.

Budżet samorządu województwa zasili 10 proc. wpływów z opłaty produktowej. Ta suma ma zostać przeznaczona na koszty egzekucji należności z tytułu nieziszczonej opłaty produktowej, dodatkowej opłaty produktowej oraz obsługę administracyjną systemu tych opłat. Resztę wpływów, powiększoną o oprocentowanie rachunku bankowego, po potrąceniu tych 10 proc., marszałek województwa przekaże na rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowisk i Gospodarki Wodnej w ciągu 30 dni po zakończeniu kwartału.

Obowiązkowe wizyty

- Nowym obowiązkiem jest przeprowadzanie co najmniej raz na trzy lata przez marszałka lub upoważnionego pracownika jego urzędu kontroli przedsiębiorców, którzy zajmują się recyklingiem lub innymi formami odzysku odpadów opakowaniowych, oraz przedsiębiorców eksportujących odpady opakowaniowe lub dokonujących wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych - zwraca uwagę Paweł Mikusek.

Przeprowadzający kontrolę ma prawo wstępu wraz z rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem przez całą dobę na teren nieruchomości, obiektu lub ich części, na których jest prowadzona działalność gospodarcza. W godzinach od 6.00 do 22.00 na pozostałym terenie mogą też prowadzić badania oraz inne niezbędne czynności zgodnie z celem i zakresem kontroli, a także powoływać eksperta, żądać pisemnych i ustnych informacji i wyjaśnień od osób, które w tym celu wezwą, aby w ten sposób móc ustalić stan faktyczny. Ich uprawnienia obejmują też żądanie okazania dokumentów np. związanych z prowadzeniem ewidencji gospodarczych oraz ilościowej i jakościowej ewidencji odpadów. Jeśli się okaże, że kontrolowany przedsiębiorca naruszył ustawę z 13 czerwca 2013 r., bądź uzasadnione okaże się podejrzenie, że mógł to zrobić, marszałek będzie miał prawo wystąpić np. do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, organów celnych, organów kontroli skarbowej oraz policji o podjęcie odpowiednich działań. Przekaże im też dokumentację sprawy.

Ustalenia w regionie

Wprowadzający środki niebezpieczne (w tym środki ochrony roślin), a także pakujący w opakowania wielomateriałowe zobowiązani są do zorganizowania systemu zbierania oraz zapewnienia odzysku, a także recyklingu odpadów opakowaniowych po tych środkach. Organizacja samorządu gospodarczego reprezentująca grupę przedsiębiorców wprowadzających m.in. produkty w opakowaniach wielomateriałowych albo środki niebezpieczne w opakowaniach będzie mogła zawierać porozumienie z marszałkiem województwa (właściwym ze względu na siedzibę osoby prawnej reprezentującej wprowadzających, a gdy nie mają siedziby w kraju - z marszałkiem województwa mazowieckiego) w zakresie utworzenia i utrzymania systemu zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów opakowaniowych powstałych z tych opakowań.

Określać się w nim będzie m.in. cele i terminy zrealizowania porozumienia, a także podmioty uprawnione do kontroli tej realizacji, sposób finansowania oraz warunki jego rozwiązania. Informacje o zawarciu i rozwiązaniu porozumień marszałek będzie zamieszczał w Biuletynie Informacji Publicznej obsługującego go urzędu. Ma obowiązek też poinformować o tym ministra środowiska.

Z kolei reprezentujący przedsiębiorców wprowadzających opakowania i produkty w opakowaniach do 15 marca każdego następnego roku musi przedstawić marszałkowi województwa oraz ministrowi środowiska raport, który zawiera informacje na temat funkcjonowania porozumienia w poprzednim roku kalendarzowym. Raport trzeba będzie sporządzić według wzoru, który określi minister środowiska.

Roczne sprawozdania

Firmy, które wprowadzają lub eksportują opakowania lub produkty w opakowaniach bądź dokonują wewnątrzwspólnotowej dostawy produktów w opakowaniach, lub reprezentujące je organizacje odzysku opakowań muszą sporządzać i składać marszałkowi roczne sprawozdania - do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy. Teraz będą mogły to robić za pośrednictwem internetu.

Z kolei przedsiębiorcy, którzy nie będą musieli uiszczać opłaty produktowej (co stanowi dla nich pomoc de minimis), będą mieli obowiązek złożyć marszałkowi zaświadczenia lub oświadczenia o tej pomocy. Wprawdzie przepisy tego nie wymagają, ale urzędy marszałkowskie powinny potrafić wyjaśnić przedsiębiorcom ciążące na nich obowiązki, zwłaszcza te związane z kwestią de minimis, bo dla bardzo wielu będzie to zupełna nowość.

Wszystko w rejestrze

Od 2016 r. marszałek województwa poprowadzi rejestr firm wprowadzających produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami. Wojewódzki rejestr będzie stanowił część bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, w której dzięki wpisom z poszczególnych województw zostaną zebrane informacje z całego kraju. Natomiast do dnia utworzenia rejestru marszałek będzie zbierał zawiadomienia od przedsiębiorców z branży o tym, że rozpoczęli działalność. Muszą je składać w ciągu 30 dni od startu.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

OPINIE EKSPERTÓW

@RY1@i02/2013/137/i02.2013.137.08800110a.803.jpg@RY2@

Daniel Chojnacki radca prawny, Kancelaria Domański Zakrzewski Palinka

Instrumentem, który ma ograniczyć szarą strefę w obrocie opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, jest nałożenie przez ustawodawcę na marszałka województwa obowiązku przeprowadzania co trzy lata kontroli recyklerów i eksporterów odpadów opakowaniowych. Kontrole mają być niezależne od uprawnień wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska.

Ustawa daje szersze niż dotychczas możliwości uregulowania zasad tworzenia i utrzymania systemu zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów opakowaniowych. Porozumienia mogą zostać zawarte z marszałkiem województwa - gdy dotyczą opakowań wielomateriałowych albo opakowań po środkach niebezpiecznych - lub z ministrem środowiska w zakresie pozostałych opakowań, w tym opakowań wielokrotnego użytku. Przepisy nie przewidują jednak, aby porozumienia takie były wiążące dla wszystkich uczestników rynku. Obowiązują wyłącznie tych, którzy porozumienie zawarli lub do niego przystąpili.

@RY1@i02/2013/137/i02.2013.137.08800110a.804.jpg@RY2@

Tomasz Tatomir radca prawny, Kancelaria Prawa Ochrony Środowiska i Prawa Gospodarczego Koncept TT

Kluczową rolę w gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi odgrywa samorząd województwa. W dużej mierze od pracowników urzędu marszałkowskiego będzie zależało, jak szczelny okaże się system, a w konsekwencji, ile pieniędzy z opłaty produktowej wpłynie do budżetu. Do urzędu marszałkowskiego będą docierały sprawozdania wprowadzających i eksportujących opakowania oraz wprowadzających i eksportujących produkty w opakowaniach, a także sprawozdania z audytów wykonywanych przez przedsiębiorców. Marszałek województwa sprawuje również kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów ustawy. Urzędnicy uzyskali szerokie uprawnienia podczas przeprowadzania kontroli, w tym prawo wstępu na teren przedsiębiorcy, prawo przeprowadzania badań, żądania pisemnych lub ustnych wyjaśnień itd.