Kontrola obliczania dotacji należy do sądów administracyjnych

Czynność przyznawania i obliczania dotacji jako akt stosowania prawa wymaga kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem.

Właścicielki niepublicznego przedszkola złożyły w sądzie skargę na czynność burmistrza dotyczącą obliczenia miesięcznej stawki dotacji dla niepublicznych przedszkoli i punktów przedszkolnych w 2011 r.

Podniosły, że czynność zatwierdza nieprawidłowe, niezgodne z przepisami określenie wysokości dotacji na jedno dziecko. Burmistrz bezprawnie bowiem zaniżył wysokość miesięcznej stawki dotacji.

Wojewódzki sąd administracyjny stwierdził, że zaskarżona czynność nie podlega kognicji sądów administracyjnych i odrzucił skargę.

Przepisy ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) nie przyznają bowiem burmistrzowi kompetencji do określania uprawnień bądź obowiązków w zakresie przyznawania dotacji, o jakich mowa w art. 90 ust. 2b i ust. 2d ustawy o systemie oświaty. Uprawnienia takie - na podstawie art. 90 ust. 4 tej ustawy - posiada organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Przepisy o systemie oświaty nie przewidują załatwienia spraw dotacji w formie decyzji administracyjnej, postanowienia bądź jakiegokolwiek innego aktu lub czynności, o których mowa art. 3 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Złożenie przez prowadzącego niepubliczne przedszkole wniosku oraz wskazanie wymaganych danych co do liczby dzieci uczęszczających do przedszkola skutkuje dla organu obowiązkiem obliczenia dotacji i jej wypłacenia.

Ta czynność nie kwalifikuje się jako czynność z zakresu administracji publicznej. Między podmiotem uprawnionym do żądania wypłaty dotacji a jednostką samorządu terytorialnego właściwą do wypłaty nawiązuje się stosunek prawny odpowiadający cechom zobowiązania w rozumieniu kodeksu cywilnego.

Skoro w ustawie o systemie oświaty nie przewidziano szczególnego trybu dochodzenia tego rodzaju roszczeń na drodze postępowania administracyjnego, to podmiot uprawniony winien poszukiwać ochrony w postępowaniu cywilnym. Właścicielki przedszkola wniosły skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie. Zauważył, że dotychczas nie jest kwestionowany pogląd, że w przedmiocie udzielenia dotacji niepublicznym przedszkolom brak jest podstawy prawnej do orzekania w formie decyzji administracyjnych.

Zdaniem NSA zaskarżona czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Artykuł 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty określa jedynie przesłanki ustalania dotacji z budżetu gminy, powiatu lub państwa, w zależności od rodzaju placówki ubiegającej się o dotację.

Ustawa nie określa wysokości dotacji, a zatem jej obliczenie jest wykonaniem prawa. Oznacza to, że ocena zgodności z prawem tego rodzaju czynności - w tym wypadku ustalenia kwoty dotacji na jedno dziecko - stosownie do art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a. jako czynności z zakresu administracji publicznej podlega kontroli sądów administracyjnych.

Z uzasadnienia orzeczenia WSA nie wynika, aby tryb ustalania i rozliczania dotacji przewidywał określenie jej wysokości w formie umowy i aby była ona zawarta. Przy braku stosunku obligacyjnego brak jest zaś podstaw do odsyłania strony na drogę postępowania cywilnego.

NSA nie podzielił poglądu prezentowanego w niektórych orzeczeniach, że obliczenie należnej dotacji dla danej placówki oświatowej jest czynnością techniczną o charakterze księgowo-rachunkowym.

Uznał, że czynność o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty, jako akt stosowania prawa wymaga kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem.

z 27 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 321/13

DGP przypomina

Podobne orzeczenie

● Dotacja powinna dotyczyć wydatków szkół niepublicznych ponoszonych w skali całego roku, także w odniesieniu do absolwentów (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 9 listopada 2012 r., sygn. akt I ACa 531/12)

● Udzielanie dotacji niepublicznym szkołom i placówkom jest czynnością, o której mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a. (wyrok WSA w Krakowie z 13 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 183/11)

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA

KOMENTARZ EKSPERTA

Właściwość sądów administracyjnych

@RY1@i02/2013/099/i02.2013.099.02300070i.803.jpg@RY2@

Kazimierz Bandarzewski doktor z Uniwersytetu Jagiellońskiego, sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

Wyrok ten ma istotne znaczenie praktyczne, wykraczające poza regulację ustawy o oświacie. Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych obejmuje bowiem w szczególności orzekanie o zgodności z prawem decyzji administracyjnych, postanowień, uchwał organów samorządów, aktów nadzoru nad samorządami, orzekanie w sprawie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a także orzekanie o zgodności z prawem innych czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków. W tym wyroku sąd stwierdził, że skoro czynność obliczenia wysokości dotacji jest czynnością z zakresu administracji publicznej i zarazem dotyczy ona uprawnień konkretnych podmiotów (wnioskodawców, tj. osób prowadzących niepubliczną placówkę oświaty), to na tę czynność służy skarga do sądu administracyjnego. Potwierdzono tym samym, że generalnie sądy administracyjne właściwe są do rozpoznawania skarg także na czynności wykonywane jednostronnie przez organy administracji publicznej, o ile są one podejmowane w zakresie prawa publicznego (a więc nie na postawie kodeksu cywilnego) niezależnie od tego, czy ustawodawca nazywa je decyzjami, czy też nie. Rozpoznając taką skargę, sąd administracyjny będzie zobowiązany do zbadania prawidłowości wyliczenia wysokości samej dotacji.