Na jak długo władza dla pełniących obowiązki

Ustawa z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 2008 r. nr 227, poz. 1505, z późn. zm.) określa zasady nawiązywania stosunku pracy w służbie cywilnej. Określa też zasady przeprowadzania naboru na wolne stanowiska w korpusie służby cywilnej, w tym również naboru na wyższe stanowiska, którymi - zgodnie z art. 52 - są stanowiska dyrektora generalnego, kierującego departamentem lub komórką równorzędną w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, urzędzie miasta, urzędzie obsługującym przewodniczącego komitetu wchodzącego w skład Rady Ministrów, urzędzie centralnego organu administracji rządowej oraz kierującego wydziałem lub komórką równorzędną w urzędzie wojewódzkim, a także zastępcy tych osób. Do wyższych stanowisk ustawa zalicza też stanowisko wojewódzkiego lekarza weterynarii i jego zastępcy oraz kierującego komórką organizacyjną w Biurze Nasiennictwa Leśnego oraz jego zastępcy.

Co ważne, art. 54 ust. 6 wyraźnie zabrania obsadzania wyższego stanowiska w służbie cywilnej w drodze powierzenia pełnienia obowiązków. Mimo to wciąż zdarza się, że wyższe stanowiska obsadzane są właśnie w tym trybie lub innych formuł, które pozwalają na wyznaczenie osób, które w służbie cywilnej nie zajmują wyższych stanowisk.

- Powoływanie p.o. jest plagą w administracji publicznej - uważa dr Stefan Płażek, adwokat, adiunkt na Uniwersytecie Jagiellońskim. A jak twierdzi, jest to tryb szczególny i powinien być stosowany wyjątkowo po to, by wyłonić najlepszego kandydata czy to w drodze konkursu, czy naboru. Tymczasem wyjątek zastąpił regułę.

Weryfikacja nieprawidłowości

Maria Reutt, zastępca dyrektora Departamentu Służby Cywilnej KPRM, po części potwierdza tę opinię. W odpowiedzi na nasze pytania poinformowała, że w celu zachowania równego dostępu do służby cywilnej szef służby cywilnej zwrócił się m.in. do dyrektorów generalnych urzędów, przypominając o obowiązującym na mocy art. 54 ust. 6 ustawy zakazie obsadzania wyższych stanowisk w służbie cywilnej w drodze powierzania pełnienia obowiązków, jak również stosowania innych formuł polegających na wyznaczaniu do kierowania pracami komórki organizacyjnej osób zajmujących stanowiska niebędące wyższymi stanowiskami w służbie cywilnej. Dodatkowo wskazał na przypadki przedłużającego się stanu nieogłaszania naborów na stanowiska dyrektorów komórek organizacyjnych. W tym stanie rzeczy szef służby cywilnej wezwał do natychmiastowego odstąpienia od powyższych praktyk i obsadzania wyższych stanowisk w służbie cywilnej w trybie przewidzianym przepisami prawa. Monitorował także, czy dostrzeżone przypadki powierzenia pełnienia obowiązków na wyższych stanowiskach (lub podobnych formuł) zostały usunięte.

Szef SC zlecił również opracowanie dokumentów odnoszących się do dobrych praktyk poświęconych wewnętrznym procedurom naboru i przykładowym rozwiązaniom w tym zakresie oraz naborowi wewnętrznemu. Dokumenty te zostały zamieszczone na stronie internetowej Departamentu Służby Cywilnej.

Powołując się na wyniki badań Najwyższej Izby Kontroli zawarte w informacji z 8 marca 2012 r. pt. "Funkcjonowanie służby cywilnej w ramach obowiązujących regulacji prawnych", Maria Reutt twierdzi, że nabory na wolne stanowiska pracy w korpusie służby cywilnej niebędące wyższymi stanowiskami realizowane były w sposób zapewniający dochowanie zasady otwartości i konkurencyjności wyboru kandydatów. Jednocześnie zapewnia, że wszelkie sygnały wskazujące na ewentualne nieprawidłowości w naborach na wyższe stanowiska w służbie cywilnej są na bieżąco weryfikowane i wyjaśniane.

Przepisy do uzupełnienia

Szkopuł jednak w tym, że nie chodzi o nieprawidłowości przy organizowaniu i przeprowadzaniu konkursów na stanowiska, także te wyższe, w korpusie służby cywilnej, lecz powierzanie pełnienia obowiązków do czasu przeprowadzenia konkursu i wyłonienia najlepszego kandydata na poszukiwane stanowisko.

Ustawa nie przesądza, jak długo osoba może być wyznaczona na zastępstwo a stanowisko nieobsadzone. Podobnie jest z ogłoszeniem konkursu. Przepisy mówią bowiem jedynie o niezwłocznym jego przeprowadzeniu.

Eksperci nie mają jednak wątpliwości, że powierzenie pełnienia obowiązków jest tymczasowe, a instytucja ta powinna funkcjonować w danym przypadku tylko przez ściśle określony czas.

- Instytucja powierzenia pełnienia obowiązków jest przewidziana tylko na czas przeprowadzenia konkursu czy naboru. Wyznaczanie osób na wyższe stanowiska w służbie cywilnej w tej lub w innej formule może odbywać się więc na ściśle określony czas, a nie ad calendas graecas. W przeciwnym razie stanie się patologią i sposobem omijanie procedur konkursowych - uważa prof. Krzysztof Rączka, dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. - Postulatem de lege ferenda jest zapisanie w ustawie czasu, w jakim na wyższe stanowisko w korpusie służby cywilnej może zostać wyznaczona osoba, której powierza się obowiązki. Nie powinno to być dłużej niż na trzy miesiące - dodaje.

Obecnie jednak żadne zmiany w przepisach ustawy o służbie cywilnej w zakresie naborów na wolne stanowiska pracy w służbie cywilnej nie są przewidywane.

@RY1@i02/2013/036/i02.2013.036.08800050a.802.jpg@RY2@

Dlaczego system awansów jest, zdaniem urzędników, niesprawiedliwy (proc.)

Grażyna J. Leśniak

grazyna.lesniak@infor.pl