Wojewoda może kontrolować ewidencję zabytków prowadzoną przez samorząd

Burmistrz nie ma prawa samodzielnie decydować o usunięciu z gminnego wykazu konkretnego zabytku. Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Jedna ze śląskich gmin zdecydowała o założeniu gminnej ewidencji budynków. Taki obowiązek nałożył na samorządy art. 6 ust. 2 ustawy z 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz zmianie innych ustaw (Dz.U. nr 75 poz. 474 ze zm.). Burmistrz zrobił to w formie zarządzenia. Ponadto nie umieścił w gminnym wykazie jednego z obiektów znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, który został przeznaczony do rozbiórki.

To skłoniło wojewodę śląskiego do kontroli. Uznał, że burmistrz przekroczył swoje kompetencje, usuwając z ewidencji zabytkowy obiekt. Ustawodawca bowiem wyraźnie wskazał, co powinno być ujęte w gminnym wykazie, nie pozostawiając wójtowi czy burmistrzowi miejsca na żadne działanie uznaniowe. Zgodnie z art. 22 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1446) w gminnej ewidencji należy wyłącznie ujawnić wcześniejsze wpisy w rejestrze zabytków oraz w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Jest ona katalogiem informującym o faktycznie dokonanych wpisach. Wojewoda podkreślił też, że w gminnym wykazie nie powinien się znaleźć żaden obiekt, którego samorząd nie zgłosił wojewódzkiemu konserwatorowi.

Organ nadzoru zarzucił też burmistrzowi, że gminna ewidencja zabytków została sporządzona w niewłaściwej formie. Wyjaśnił, że jej założenie ma charakter materialno-techniczny i nie wymaga ani uchwały, ani zarządzenia.

Samorząd odwołał się od rozstrzygnięcia nadzorczego do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ten przyznał mu rację, uznając, że wojewoda nie miał podstaw do stwierdzenia nieważności zarządzenia burmistrza.

NSA uchylił ten wyrok i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. Orzekł, że burmistrz ma wprawdzie prawo wydać zarządzenie dotyczące powstania gminnej ewidencji zabytków, ale nie może sam decydować o usunięciu z niej konkretnego obiektu. Konieczne jest bowiem ustalenie stanu faktycznego dotyczącego obiektu nieuwzględnionego przez burmistrza. Dopiero wówczas będzie możliwe ponowne zbadanie sprawy przez NSA.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 2329/14. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia