Ustawowy katalog ulg nie jest zamknięty

Organ administracji może zwolnić z części lub całości opłat za pobyt w domu pomocy społecznej także ze względu na inne okoliczności niż te wymienione w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Tak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.

Sprawa dotyczyła mężczyzny, którego ojciec został skierowany do domu pomocy społecznej. Nie był jednak w stanie w pełni pokryć kosztów pobytu (zgodnie z ustawą opłata pobierana od mieszkańca DPS nie może przekraczać 70 proc. jego dochodów). Jak nakazuje art. 61 ust. 3, jeśli pensjonariusz nie jest w stanie opłacić kosztów w całości, do uiszczenia różnicy zobowiązani są małżonek, wstępni i zstępni, a w razie niewywiązywania się przez nich z obowiązku - gmina. Kierownik ośrodka pomocy społecznej nakazał zapłatę synowi mieszkańca DPS. Ten wniósł skargę do samorządowego kolegium odwoławczego. Argumentował, że naliczona kwota jest zbyt duża w porównaniu z jego możliwościami finansowymi.

SKO uchyliło decyzję, uznając, że niedopuszczalne jest ustalenie wysokości opłaty i żądanie jej zwrotu na rzecz gminy w tej samej decyzji administracyjnej. Najpierw należy ustalić wysokość opłaty, a następnie w odrębnym postępowaniu wydać decyzję, która stanowi tytuł egzekucyjny do domagania się zwrotu.

Skarżący nie był usatysfakcjonowany takim rozstrzygnięciem i sprawa trafiła do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał rację SKO co do konieczności odrębnej decyzji w sprawie zwrotu opłaty. Co więcej uznał, że organ arbitralnie nakazał płatność synowi, podczas gdy były jeszcze inne osoby, od których zgodnie z ustawą można było domagać się zwrotu kosztów. Zdaniem sądu gmina nie dość dokładnie zbadała ich sytuację finansową.

Sąd zajął się też kwestią ewentualnego zwolnienia z opłaty. Podkreślił, że organ administracji powinien je rozważyć, ponieważ skarżący nie kwestionował samego obowiązku opłaty, tylko jej wysokość, powołując się przy tym m.in. na chorobę matki.

Zgodnie z art. 64 ustawy o pomocy społecznej osoba zobowiązana do pokrycia kosztów pobytu w DPS może być z nich zwolniona w części lub w całości, jeżeli np. występują uzasadnione okoliczności.

- Należy przy tym wyjaśnić, że skoro ustawodawca w art. 64 wskazał na powody, które w szczególności mogą uzasadnić zwolnienie z opłaty w całości lub w części, to oznacza, że katalog ten nie ma charakteru zamkniętego i dopuszcza możliwość uwzględnienia także innych okoliczności - zaznaczył WSA w uzasadnieniu wyroku.

Szymon Cydzik

dgp@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok WSA w Olsztynie z 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 748/14. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia