Likwidator spółdzielni nie zapłaci jej należności wobec ZUS

Osoba zajmująca się likwidacją spółdzielni nie ponosi odpowiedzialności za jej zaległości składkowe na podstawie art. 116a ustawy - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 1997 r. nr 137, poz 926 z późn. zm.) w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.). Tak wynika z uchwały Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy rozpoznawał zagadnienie prawne, które powstało w sprawie dotyczącej likwidacji gminnej spółdzielni i odpowiedzialności za nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne.

Jednostka została postawiona w stan likwidacji w związku z niemożnością spłaty długów. Egzekucja administracyjna okazała się bezskuteczna. W związku z tym ZUS zażądał od likwidatora zapłaty zaległych składek wraz z odsetkami. Ten odwołał się od decyzji zakładu do sądu okręgowego. Sędziowie poparli jednak stanowisko organu rentowego, zrównując odpowiedzialność likwidatorów spółdzielni i spółki z o.o. Podstawą wyroku była uchwała SN z 28 stycznia 2010 r. (sygn. akt III CZP 91/09), zgodnie z którą odpowiedzialność za zobowiązania tej ostatniej w przypadku bezskuteczności egzekucji ponosi także jej likwidator.

Sprawa trafiła do sądu apelacyjnego. Ten stwierdził, że zagadnienie to budzi poważne wątpliwości i zwrócił się do SN o jego rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego zdaniem likwidator spółdzielni nie odpowiada za zaległości składkowe.

W uchwale SN rozróżnił odpowiedzialność za zobowiązania prywatnoprawne i publicznoprawne. Te ostatnie mieszczą się w kategorii danin publicznych. Zasady ich nakładania należą do materii ustawowej, a przepisy je regulujące mają być konkretne, przejrzyste i precyzyjne. Jednocześnie daniny publiczne obciążają tylko osoby wyraźnie wskazane w prawie. Adresat przepisu musi dokładnie wiedzieć, jakie powinności finansowe na nim ciążą. Zdaniem sędzi Jolanty Strusińskiej-Żukowskiej obliguje to SN do przyjęcia literalnej interpretacji ordynacji podatkowej i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z tymi pierwszymi przepisami za zaległości podatkowe spółdzielni odpowiadają solidarnie członkowie ich organów zarządzających. - Prawo spółdzielcze (t.j. Dz.U. z 1982 r. nr 30, poz. 210 z późn. zm.) wskazuje, że chodzi o zarząd. Likwidator przejmuje gospodarowanie spółdzielnią w celu jej likwidacji, ale z tego tytułu nie staje się członkiem zarządu. Dlatego nie może zdaniem SN odpowiadać za zaległości składkowe wobec ZUS. Przepisy kodeksu spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) o odpowiedzialności za długi spółki z o.o. z wyżej wymienionych powodów nie mogą znaleźć zastosowania.

Uchwała SN było zgodna z propozycją, jaką złożyła uczestnicząca w rozprawie prokurator Prokuratury Generalnej Henryka Gajda-Kwapień.

Michał Kuc

 michal.kuc@infor.pl

ORZECZNICTWO

Uchwała Sądu Najwyższego z 11 lutego 2014 r., sygn. akt I UZP 3/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia