Będzie jednolita procedura kontroli

Regulacje dotyczące zasad przeprowadzania kontroli obrotu towarowego przez funkcjonariuszy celnych ulegną zasadniczej zmianie. Wdrożony zostanie jednolity tryb dla wszystkich kontroli prowadzonych przez Służbę Celną. Stworzenie jednolitego trybu kontroli fizycznej towarów wykonywanej przez Służbę Celną zakłada uchwalona przez Sejm 17 lipca 2009 r. nowa ustawa o Służbie Celnej.

Konsekwencją wprowadzenia zmian dotyczących kontroli obrotu towarowego ma być zwiększenie ich efektywności i skuteczności. Sprzyjać temu ma również oparcie kontroli na zasadzie analizy ryzyka, tj. prawdopodobieństwa wystąpienia naruszenia przepisów prawa. Niezależnie od generalnej zasady wykonywania kontroli poprzedzonych analizą ryzyka, przeprowadzane będą również kontrole mające charakter losowy, tzn. wykonywane niezależnie od wyników przeprowadzonej analizy ryzyka oraz kontrole, których obowiązek przeprowadzania wynika z przepisów prawa.

Obowiązujące przepisy regulują dwa tryby wykonywania kontroli: kontrola polegająca na fizycznym nadzorowaniu obrotu towarami oraz kontrola ich produkcji lub przetwarzania. Sposoby wykonywania tej kontroli zostały zróżnicowane proceduralnie ze względu na rodzaj towarów podlegających kontroli. Jeden został przewidziany dla obrotu wyrobami akcyzowymi (szczególny nadzór podatkowy), natomiast drugi dla kontroli obrotu towarowego z krajami trzecimi, w tym wyrobami akcyzowymi (kontrola celna).

Potrzeba ich ujednolicenia wynika z dwóch powodów. Po pierwsze, zasady wykonywania kontroli opierają się na zbliżonych rozwiązaniach (odprawa celna i odbiór wyrobów akcyzowych). Po drugie, w zakresie kontroli wykonywania obrotu wyrobami akcyzowymi wdrożone zostały od 1 maja 2004 r. przepisy zawarte w Dyrektywie 92/12/EWG, która w tym zakresie reguluje na szczeblu unijnym rozwiązania analogiczne do występujących w prawie celnym.

W nowej ustawie o Służbie Celnej zabraknie procedury kontroli w trybie szczególnego nadzoru podatkowego. Regulacje dotyczące wykonywania tego nadzoru znajdą się jednak w rozdziale 3 nowej ustawy: Kontrola wykonywana przez Służbę Celną. Określi on sposób wykonywania kontroli produkcji, przemieszczania i zużycia wyrobów akcyzowych, kontroli obrotu towarowego z zagranicą oraz kontroli urządzania gier i zakładów wzajemnych w jednolitym trybie.

Kontrole wykonywane wcześniej w ramach szczególnego nadzoru podatkowego oraz kontrole celne będą wykonywane zgodnie z jedną procedurą. Dzięki temu pokrewne instytucje zastąpione zostaną wspólnymi rozwiązaniami, np. instytucja zabezpieczeń urzędowych istniejących w szczególnym nadzorze podatkowych, zostanie zastąpiona zamknięciami urzędowymi, które dotychczas funkcjonowały w kontroli celnej jako zamknięcia celne.

Inną korzyścią będzie jednolity sposób dokumentowania kontroli; m.in. wprowadzono zasadę sporządzania protokołu z czynności kontrolnych wykonywanych np. na drogach publicznych lub drogach wewnętrznych, na targowiskach tylko w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości lub na żądanie kontrolowanego oraz stosowanie upoważnień do kontroli.