Dodatkowa praca i założenie firmy tylko za zgodą rektora

Prawo studentów do nauki oraz zakaz podejmowania działalności konkurencyjnej wobec macierzystej uczelni może ograniczać swobodę nauczycieli akademickich w podejmowaniu dodatkowej pracy lub prowadzeniu działalności gospodarczej. Tak wynika z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (sygn. K 27/07), opublikowanego 6 maja 2009 r.

Ograniczenie konkurencji

Wyrok TK oznacza, że pracownicy akademiccy nadal muszą występować do rektora macierzystej uczelni o zgodę na podejmowanie dodatkowego zatrudnienia lub założenie firmy. Sędziowie orzekli, że art. 124 pkt 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, który wprowadza takie ograniczenia, nie narusza wolności pracy oraz wolności prowadzenia działalności gospodarczej. Ogranicza on bowiem jedynie potencjalną działalność konkurencyjną wobec macierzystej uczelni. Dodatkowo chroni szkoły wyższe przed obniżeniem poziomu nauczania w wyniku podejmowania zbyt wielu zobowiązań przez nauczycieli akademickich. TK podkreślił, że prawo do nauki to ważny interes społeczny, który może ograniczać wolność prowadzenia działalności gospodarczej.

Zgodna z prawem jest zatem decyzja uczelni o rozwiązaniu za wypowiedzeniem stosunku pracy z mianowanym pracownikiem akademickim, jeśli podejmie on dodatkowe zatrudnienie bez zgody rektora.

Zdaniem TK niekonstytucyjny jest natomiast przepis art. 58 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie, w jakim pomija prawo związków zawodowych działających w uczelni niepublicznej do opiniowania zmian w jej statucie. Sędziowie orzekli, że konstytucyjne prawo związków do rokowań obejmuje nie tylko rozwiązywanie sporów zbiorowych i zawieranie układów zbiorowych pracy, lecz dotyczy również zawierania innych porozumień.

Opinie związków

Związki zawodowe mają prawo do wyrażania opinii we wszystkich sprawach dotyczących praw i obowiązków pracowników. Mogą więc one zgłaszać uwagi i opinie do projektów statutów zarówno uczelni publicznych, jak i prywatnych.

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w tej kwestii oznacza, że założyciel albo organ kolegialny uczelni niepublicznej (np. senat) musi zasięgać opinii związków zawodowych przy nadawaniu lub wprowadzaniu zmian w jej statucie.