Jak prowadzone jest postępowanie w sprawie polskiego pochodzenia

Zgodnie z ustawą z 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. nr 180, poz. 1280 ze zm.) Karta Polaka nie jest dokumentem legalizującym pobyt jej posiadacza na terytorium Polski. Ponadto przyznanie Karty Polaka nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa ani stwierdzenia polskiego pochodzenia. Karta Polaka nie jest również dokumentem uprawniającym do przekraczania granicy ani do osiedlenia się na terytorium naszego kraju. Ustawa o Karcie Polaka nie zawiera przepisów, które przewidywałyby wprowadzenie ułatwień przy ubieganiu się o wydanie wizy lub udzielenie tytułu pobytowego w Polsce. Posiadacz Karty Polaka może ubiegać się o zwolnienie z opłaty za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wydanie wizy pobytowej krajowej lub o refundację tej opłaty. Posiadacze Karty Polaka, aby zalegalizować swój pobyt na terytorium Polski, są obowiązani spełniać wszystkie warunki przewidziane w ustawie z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006 r. nr 234, poz. 1694 ze zm.).

Osoba polskiego pochodzenia, pragnąca osiedlić się w Polsce, powinna wystąpić do władz administracji publicznej z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na osiedlenie się. Zasady i tryb udzielania takich zezwoleń reguluje ustawa o cudzoziemcach.

Jedyną ustawą określającą, na jakich zasadach ustalane jest polskie pochodzenie, jest ustawa z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2004 r. nr 53, poz. 532 ze zm.), którą można posiłkować się przy rozpatrywaniu tego typu wniosków. Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki:

● co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej,

● wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów.

Z art. 7 ust. 1 ustawy o Karcie Polaka wynika jednoznacznie, iż przyznanie Karty Polaka nie stwierdza polskiego pochodzenia, wojewoda, prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia jedynie na fakcie, iż wnioskodawca posiada Kartę Polaka. Zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami wojewoda jest obowiązany przeprowadzić postępowanie administracyjne, w wyniku którego powinien ustalić, czy wnioskodawca jest osobą polskiego pochodzenia. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organ administracji publicznej może wystąpić do właściwego konsula z prośbą o przekazanie dokumentów, na podstawie których została cudzoziemcowi przyznana Karta Polaka, jednakże nie mogą one stanowić jedynej podstawy wydania przez wojewodę decyzji w przedmiotowej sprawie (na podstawie odpowiedzi na interpelację nr 5847).