Państwo umorzy spółdzielcze długi

Podczas rozpoczynającego się dziś posiedzenia Senat ma zająć stanowisko w sprawie nowych przepisów, pozwalających państwu na odroczenie spłaty lub umorzenie powstałego wobec niego zadłużenia spółdzielni z tytułu wykonanych umów poręczeń kredytów bankowych. Decyzje w tych sprawach będzie podejmował minister finansów.

W ubiegłych latach część spółdzielni zadłużyła się wobec państwa, które wykonało na ich rzecz umowy poręczenia spłaty kredytów mieszkaniowych zaciągniętych w bankach PKO BP i BGŻ. Kiedy miały one problemy ze spłatą zobowiązań, Skarb Państwa musiał spłacać zaległe raty kredytowe, zaspokajając bank. Jednocześnie państwo nabywało wierzytelności wobec spółdzielni mieszkaniowych, które w momencie wymagalności podlegały egzekucji komorniczej. Na spółdzielnie spadały wówczas dodatkowe uciążliwości (musiały bowiem spłacać nie tylko długi wobec państwa, ale także najczęściej dalsze raty kredytowe) i koszty postępowań egzekucyjnych. Niektóre będące w kiepskiej kondycji finansowej stanęły na skraju upadłości.

Szansę na skuteczne wyjście z kłopotów finansowych daje spółdzielniom przyjęta przez posłów 19 marca 2009 r. nowelizacja ustawy o objęciu poręczeniami Skarbu Państwa spłaty niektórych kredytów mieszkaniowych. Pozwala ona ministrowi finansów na zawieranie z zadłużonymi wobec państwa spółdzielniami mieszkaniowymi dodatkowych umów. Mają one dotyczyć odroczenia, rozłożenia na raty lub umorzenia (całości lub części) zadłużenia.

Umowy odroczenia, rozłożenia na raty lub umorzenia zadłużenia byłyby zawierane na wniosek dłużnika i w sytuacji uzasadnionej względami społecznymi, gospodarczymi, a w szczególności możliwościami finansowymi dłużnika i interesem Skarbu Państwa. Obecnie podpisywanie takich umów nie jest możliwe, co oznacza, że odzyskiwanie należności odbywa się w trybie egzekucji. Pomoc nie będzie jednak udzielana automatycznie po złożeniu wniosku. Przy określaniu warunków umów w każdym przypadku konieczne będzie przeprowadzenie analizy finansowo-ekonomicznej spółdzielni mieszkaniowej wskazującej na możliwości płatnicze spółdzielni.

Znowelizowane przepisy będą miały zastosowanie do pojedynczych przypadków. Jak szacuje Ministerstwo Finansów, długi poszczególnych spółdzielni, które mogłyby być objęte działaniem nowych przepisów, kształtują się w poszczególnych przypadkach na poziomie kilkuset tysięcy złotych. Z kolei niewymagalne zadłużenie tych spółdzielni, potencjalnie obciążające Skarb Państwa, kształtuje się na poziomie kilku milionów złotych.

Jak podkreśla rząd, celem przyjęcia nowych przepisów nie jest wyręczanie nieporadnych spółdzielni w spłacaniu zaciągniętych długów. Rozłożenie na raty czy umorzenie części wierzytelności ma przede wszystkim pozwolić spółdzielni na podjęcie działań restrukturyzacyjnych mających na celu poprawę jej kondycji finansowej, a tym samym także jej wypłacalności.

Nowela daje poza tym ministrowi finansów alternatywę w stosowaniu ustawowo nałożonego na niego obowiązku prowadzenia egzekucji wymagalnych wierzytelności Skarbu Państwa, który w znacznej mierze utrudniał restrukturyzację, a nawet mógł powodować upadłość spółdzielni. Zgodnie z aktualną treścią art. 5 ust. 1 nowelizowanej ustawy minister finansów, w imieniu Skarbu Państwa, ma obowiązek podejmowania działań zmierzających do odzyskania zadłużenia kredytobiorców wobec Skarbu Państwa z tytułu wykonania umów poręczenia. W praktyce oznacza to bezwzględną konieczność wszczynania postępowań egzekucyjnych (na podstawie ustawy mogą czynić to upoważnione banki) i uniemożliwia umorzenie lub nawet rozłożenie na raty wierzytelności przysługujących Skarbowi Państwa.

Obecnie Skarb Państwa będzie mógł umorzyć całość lub część swojej wierzytelności w odniesieniu do tych spółdzielni mieszkaniowych, których sytuacja ekonomiczna nie rokuje spłaty długów. Będzie to dotyczyć sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne lub wystąpi uzasadnione przypuszczenie, że nie uzyska się w nim kwoty wyższej od kosztów dochodzenia danej należności.