Nowe gospodarstwo nie może być mniejsze niż średnie w województwie

Za kilka dni, bo od 4 kwietnia, rolnicy będą mogli występować do Agencji Nieruchomości Rolnych o zwarcie umowy, skutkiem której byłaby zamiana gruntów ze Skarbem Państwa. Chodzi o ziemię z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Zamiany mają zapobiegać zmniejszaniu i tak niewielkich gospodarstw, m.in. w sytuacjach, kiedy część ziemi rolnika miałaby zostać przejęta na cele publiczne. Po to jednak, żeby mogło dojść do transakcji, powinno zostać zlikwidowane gospodarstwo stanowiące własność rolnika od co najmniej pięciu lat (do tego okresu dolicza się władanie gospodarstwem przez spadkodawcę, a także przez osobę, która przekazała gospodarstwo w związku z nabyciem prawa do rolniczej emerytury lub renty). Poza tym zamieniana ziemia powinna być położona w województwie, w którym średnia powierzchnia indywidualnego gospodarstwa jest mniejsza niż 5 ha. Jednocześnie w wyniku transakcji musi powstać gospodarstwo w innym województwie, do którego zamieniający się rolnik musi na stałe się przeprowadzić. Możliwa jest również zamiana (na wniosek rolnika), jeżeli w ten sposób można będzie zapobiec zmniejszeniu powierzchni gospodarstwa, kiedy konieczne jest przeznaczenie jego części na cele publiczne. Ważne jest przy tym, by powierzchnia nowego gospodarstwa nie była mniejsza niż średnia w danym województwie i nie większa niż dziesięciokrotność tej wielkości ustalanej według danych Głównego Urzędu Statystycznego.

Koszty ustalenia wartości zamienianych nieruchomości ponoszą ich właściciele, a więc i rolnik, i Agencja. Gdyby zamieniane nieruchomości miały różną wartość, konieczna byłaby dopłata albo ze strony rolnika, albo Agencji. W takich sytuacjach bierze się pod uwagę wyłącznie wartość nadwyżki powierzchni tych nieruchomości wyrażonej w hektarach przeliczeniowych oraz wartość części składowych zamienianych nieruchomości. Ważne jest przy tym, że rolnik nie może sprzedać zamienionej ziemi ani jej części przed upływem pięciu lat od zawarcia umowy. Gdyby to jednak uczynił, musiałby wpłacić na rzecz Agencji 9/10 ceny uzyskanej za każdy hektar przeliczeniowy. Agencja sporządzi wykaz nieruchomości przeznaczonych do zamiany. Biorąc jednak pod uwagę planowany podział kosztów zamiany i niezamożność większości rolników gospodarujących na małej powierzchni, można się spodziewać, że transakcjami będą zainteresowane najczęściej osoby prowadzące działy specjalne (np. pieczarkarnie) na obrzeżach wielkich miast.