Straż Graniczna sprawdzi firmę

Kontrolować przedsiębiorców mogą przedstawiciele blisko 50 organów państwowych. Od 6 marca 2009 r. obowiązuje szczegółowy tryb (określony w rozporządzeniu z lutego tego roku) sprawdzania przez Straż Graniczną legalności pracy cudzoziemców we wszelkich dostępnych im formach, a więc także mają być kontrolowane przedsiębiorstwa przez nich prowadzone na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (choć możliwość taką już wcześniej zapisano w art. 1 ust. 13a ustawy o Straży Granicznej).

Kontrole związane z pracą cudzoziemców przeprowadzają co najmniej dwaj funkcjonariusze. Wchodząc do firmy, okazują upoważnienie kontrolowanemu, osobie upoważnionej do reprezentowania go lub prowadzenia jego spraw, czy nawet pracownikowi. Dokument taki wystawia właściwy komendant Straży Granicznej. Poza tym funkcjonariusze muszą pokazać znaki identyfikacyjne. Podają przy tym swoje stopnie, imiona oraz nazwiska albo okazują legitymacje służbowe w taki sposób, aby przedstawiciel kontrolowanego mógł odczytać i zapisać numery dokumentów, kto je wydał i przede wszystkim zanotować, jak nazywają się pogranicznicy. Kontrolowany ma też prawo do ustalenia na wstępie przewidzianego zakresu kontroli. Niekiedy zdarza się, że pogranicznicy muszą niezwłocznie sprawdzić legalność pracy cudzoziemca. Wówczas pokazują jedynie legitymacje służbowe. Jednak i wtedy muszą to zrobić tak, aby kontrolowany mógł dokładnie im się przyjrzeć i zanotować interesujące go dane. Funkcjonariusze wchodzący do przedsiębiorstwa są także obowiązani podać swoje stopnie, imiona i nazwiska oraz podstawę prawną, która pozwala im rozpocząć akcję.

Zawsze kontrolerzy wzywają kontrolowanego do okazania - nie dalej niż w ciągu siedmiu dni - dokumentów, takich jak zezwolenie na pracę względnie oświadczenie o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcowi zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy. Przedsiębiorca zatrudniający obcokrajowców musi też pokazać umowy o pracę lub umowy cywilne (np. zlecenia lub o dzieło).

Jeśli cudzoziemiec sam prowadzi w Polsce firmę, to musi udokumentować wpis do ewidencji działalności gospodarczej. W takich sytuacjach funkcjonariusze wzywają go do okazania paszportu wraz z dokumentem uprawniającym do pobytu w Polsce. A kiedy okazuje się, że w czasie kontroli zachodzi potrzeba skorzystania z pomocy tłumacza, obowiązkiem funkcjonariuszy jest zapewnienie jego obecności. Kontrolowany musi umożliwić przeprowadzenie kontroli. Ma też obowiązek zapewnienia kontrolującemu godziwych warunków pracy. Powinien również uczestniczyć w oględzinach stworzonych przez siebie miejsc pracy dla cudzoziemców. Jego obowiązkiem jest również udzielanie - w wyznaczonym terminie - wszelkich wyjaśnień i dostarczanie kontrolerom potrzebnych im dokumentów. Powinien jednocześnie umożliwić sporządzanie ich kopii oraz poświadczać zgodność odpisów, wyciągów i kserokopii z oryginałami. Ma przy tym prawo złożyć ustne lub pisemne oświadczenie dotyczące przedmiotu kontroli. Natomiast funkcjonariusze, niezwłocznie po zakończeniu swych zadań sporządzają protokół lub notatkę służbową. Kontrolowanemu wolno zgłosić przed podpisaniem tego rodzaju dokumentu zastrzeżenia do ustaleń w nim zawartych.