Jak kontrolowane jest transgraniczne przemieszczanie odpadów

główny inspektor ochrony środowiska

Nielegalne przemieszczanie odpadów w dalszym ciągu stanowi problem w skali kraju, jednakże zauważamy, że zmienił się rodzaj przywożonych odpadów. Zmniejszeniu uległa ilość odpadów komunalnych wwiezionych nielegalnie do Polski. Odnotowano natomiast większą ilość odpadów przywiezionych w celu odzysku, takich jak: złom, stłuczka szklana, tworzywa sztuczne.

Po wejściu Polski do strefy Schengen odnotowano wzrost liczby przypadków nielegalnego przywozu odpadów, natomiast zdecydowanie zmniejszyła się masa odpadów przywiezionych nielegalnie na teren kraju.

Większość dotychczas stwierdzonych w Polsce przypadków dotyczy przywozu odpadów samochodami ciężarowymi, gdy nie dokonano zgłoszenia wysyłki odpadów i nie uzyskano zgody wszystkich właściwych organów. W takim przypadku odpowiedzialność za nielegalny przywóz ponosi podmiot zagraniczny wysyłający odpady, a transport odpadów podlega zwrotowi do kraju wysyłki. Jeśli podmiot zagraniczny nie jest znany lub nie istnieje (np. na dokumentach podano fałszywe dane), obowiązek zwrotu odpadów przechodzi na organ kraju, skąd przywieziono odpady. Zgodnie z przepisami unijnymi po stwierdzeniu nielegalnego przemieszczania główny inspektor ochrony środowiska powiadamia organ kraju pochodzenia odpadów, a następnie po obustronnym wyjaśnieniu wszystkich faktów w sprawie organ zagraniczny zapewnia powrotny wywóz odpadów z Polski.

Każdy przypadek ujawnienia nielegalnego przywozu odpadów na teren naszego kraju, zgodnie z przepisami art. 183 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności od kilku miesięcy do pięciu lat. Dodatkowym instrumentem stosowanym przez Inspekcję Ochrony Środowiska w przypadku stwierdzenia nielegalnego przemieszczania odpadów są administracyjne kary pieniężne wprowadzone ustawą z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Wysokość tych kar, od 50 tys. do 300 tys. zł, powinna działać prewencyjnie i odstraszająco.

W celu zapewnienia wysokiej jakości i skuteczności prowadzonych działań kontrolnych w każdej jednostce organizacyjnej Inspekcji Ochrony Środowiska wyznaczono minimum jednego inspektora specjalizującego się w zagadnieniach transgranicznego przemieszczania odpadów. Grupa inspektorów uczestniczy w szkoleniach i naradach szkoleniowych organizowanych przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.

Ze względu na brak uprawnień do zatrzymywania pojazdów znajdujących się w ruchu wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska nie mogą samodzielnie realizować kontroli drogowych. Dlatego inspektorzy wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska uczestniczą również we wspólnych kontrolach z innymi służbami kontrolnymi. Chodzi o kontrole graniczne i drogowe przeprowadzane przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, grupy Służby Celnej oraz Straży Granicznej (na podstawie odpowiedzi na interpelację nr 5340).