Jak ZUS obliczy świadczenie, gdy nie można udowodnić wysokości zarobków

ZUS może w każdej chwili (począwszy od 1 stycznia 2009 r.) przeliczyć rentę uwzględniając w podstawie wymiaru kwotę minimalnego wynagrodzenia za okres pozostawania w stosunku pracy, za który nie można przedstawić dokumentów potwierdzających wysokość faktycznie uzyskanego wynagrodzenia. Jednak, aby ZUS mógł dokonać takiego przeliczenia, konieczne jest złożenie przez zainteresowaną wniosku.

Jeśli osoba ubiegająca się o ponowne ustalenie wysokości podstawy wymiaru, wniosek złoży w terminie nie późniejszym niż 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy, tj. nie później niż do 31 grudnia 2009 r., ustalenie wysokości świadczenia nastąpi od 1 stycznia 2009 r. Gdy natomiast wniosek zostanie zgłoszony po 31 grudnia 2009 r., nowa wysokość renty będzie przysługiwać od pierwszego dnia miesiąca, w którym zostanie zgłoszony wniosek.

ZUS obliczając ponownie wysokość emerytury przyjmie, że od 1 sierpnia 1997 r. do 15 kwietnia 1998 r. uprawniony osiągał minimalne wynagrodzenie. Przeliczenie emerytury będzie możliwe po złożeniu w tej sprawie wniosku.

Fakt, że zainteresowany zatrudniony był w niepełnym wymiarze czasu pracy, nie stanowi żadnej przeszkody do uwzględnienia w podstawie wymiaru emerytury minimalnego wynagrodzenia za okres, za który nie może udowodnić osiąganego wynagrodzenia. W takim przypadku ZUS, obliczając podstawę wymiaru świadczenia, przyjmie kwotę minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym okresie, która będzie odpowiadała wymiarowi czasu pracy, w jakim pracownik był zatrudniony. Oznacza to, że kwota minimalnego wynagrodzenia zostanie obliczona proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, a więc zostanie przyjęte 3/4 minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym okresie. Z uwagi, że państwa pracownik nie był zatrudniony przez pełny rok kalendarzowy, wysokość minimalnego wynagrodzenia będzie również ustalona proporcjonalnie do okresu, w jakim wykonywał on zatrudnienie w ramach stosunku pracy.

Od 1 sierpnia 1997 r. do 31 stycznia 1998 r. najniższe wynagrodzenie wynosiło 450 zł miesięcznie, zaś od 1 lutego - 500 zł miesięcznie. Ustalając kwotę minimalnego wynagrodzenia za 15 dni kwietnia 1998 r., ZUS podzieli minimalne wynagrodzenie za dany miesiąc przez faktyczną liczbę dni miesiąca, a następnie pomnoży otrzymaną kwotę przez liczbę dni, w których pracownik pozostawał w stosunku pracy.

ZUS, ustalając wysokość minimalnego wynagrodzenia, przyjmie za pracę wykonywaną w 1997 r. 1687,50 zł [5 (liczba przepracowanych miesięcy) x 450 zł x 3/4 (etat) = 1687,50 zł. Natomiast za pracę wykonaną w 1998 r. 1275 zł [ (450 zł (minimalne wynagrodzenie za styczeń) + 2 (liczba przepracowanych pełnych miesięcy) x 500 zł (kwota minimalnego wynagrodzenia za luty i marzec) + 15/30 (15 dni pracy w kwietniu) x 500 zł) x 3/4 (etat) = 1275 zł].

ZUS, analizując pani wniosek o rentę, sam z urzędu przyjmie minimalne wynagrodzenie za siedem miesięcy wykonywania przez panią pracy na podstawie umowy o pracę. Nie ma zatem konieczności zgłaszania odrębnego wniosku w tej sprawie.

Wskazane przez panią zarobki z dziesięciu kolejnych lat kalendarzowych mieszczą się w 20-leciu poprzedzającym zgłoszenie wniosku o rentę. Zatem do obliczenia podstawy wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy ZUS przyjmie uzyskane przez panią wynagrodzenie w poszczególnych latach na podstawie przedłożonych przez panią dokumentów (np. zaświadczeń o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, legitymacji ubezpieczeniowej zawierającej odpowiednie wpisy czy też uwierzytelnionych przez uprawnionego pracownika archiwum - kserokopii dokumentów finansowych) oraz minimalne wynagrodzenie za siedem miesięcy pracy na podstawie umowy o pracę w 1991 roku. Dokumentem potwierdzającym wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy będzie przedłożone przez panią świadectwo pracy.

ZUS nie przyjmie do ustalenia podstawy wymiaru emerytury minimalnego wynagrodzenia za okres pracy na podstawie umowy zlecenia. Obowiązujące od 1 stycznia 2009 r. przepisy umożliwiają przyjęcie do ustalenia podstawy wymiaru emerytury kwoty minimalnego wynagrodzenia za okres, za który pracownik nie ma możliwości przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość faktycznie uzyskanego wynagrodzenia. Uprawnienie to dotyczy wyłącznie osób, które wykonywały pracę w ramach stosunku pracy.

Do ustalenia podstawy wymiaru renty, a tym samym jej wysokości, minimalne wynagrodzenie można przyjąć tylko i wyłącznie za okres, w którym zainteresowany świadczył pracę, a ponadto była ona wykonywana w ramach stosunku pracy.

Przepis umożliwiający przyjęcie minimalnego wynagrodzenia do podstawy wymiaru wprowadzono, by przy ustalaniu wysokości świadczeń emerytalno-rentowych i wysokości kapitału początkowego nie krzywdzić osób, które bezspornie udowodniły okres zatrudnienia w ramach stosunku pracy, ale nie mają możliwości potwierdzenia wysokości osiąganych w tym okresie zarobków. Jeśli pracownik był zatrudniony w ramach stosunku pracy, w zasadzie niezależnie od okresu, w którym świadczył pracę, osiągał bowiem co najmniej najniższe wynagrodzenie obowiązujące w tym okresie.

W analizowanej sytuacji zainteresowany nie pozostawał w ubezpieczeniu z tytułu stosunku pracy, a zatem brak jest podstaw do przeliczenia renty z uwzględnieniem wynagrodzenia minimalnego.

Jeśli zatrudnienie w ramach stosunku pracy było przed 15 listopada 1991 r., ustalając okresy składkowe nie uwzględnia się okresów pracy, gdy była wykonywana w wymiarze niższym niż pół etatu. Jednakże do obliczenia podstawy wymiaru świadczenia (można ją ustalić również z okresu pracy w wymiarze niższym niż pół etatu) ZUS przyjmuje podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne. W przedstawionej sytuacji ZUS uwzględni minimalne wynagrodzenie w kwocie proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy.n