Celnik może się skarżyć do sądu administracyjnego

Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. nr 168, poz. 1323) weszła w życie 31 października 2009 r. Sprawą mianowań na stopnie służbowe funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę przed wejściem w życie nowych przepisów, reguluje rozdział 14 aktu. Zgodnie z brzmieniem art. 223 ustawy mianowania dokonuje kierownik urzędu. Niestety okazało się, że nie wszyscy funkcjonariusze, którzy zostali mianowani na podstawie tego przepisu, są zadowoleni. Ich odwołania były jednak odrzucane. Szef Służby Celnej twierdził bowiem, że akt mianowania nie jest decyzją administracyjną, a zatem nie podlega procedurze odwoławczej na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a te przyznały rację funkcjonariuszom.

Rozpatrywanie sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego uregulowany jest w rozdziale 12 ustawy o Służbie Celnej. I tak zgodnie z art. 188 ust. 1 i 5 tej ustawy w przypadku wydania decyzji o przeniesieniu, powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesieniu na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, a także zwolnieniu ze służby właściwym do rozpoznania skargi na nią jest sąd administracyjny. Z kolei art. 189 stanowi, że do rozpoznawania sporów o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 188 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. I to właśnie przepis art. 189 przyczynił się do odrzucania odwołań celników na drodze administracyjnej.

Ministerstwo Finansów - opierając się na wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych - utrzymywało bowiem, że mianowanie na stopień służbowy na podst. art. 223 nie mieści się w katalogu spraw objętych art. 188 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Zdaniem resortu mianowanie na stopień służbowy jest wyrazem podległości służbowych funkcjonariuszy celnych względem przełożonych, a zatem jest aktem należącym do zakresu wewnętrznej strefy działań służby celnej. Sprawą zajął się Sąd Najwyższy. W uzasadnieniu do uchwały z 8 czerwca 2010 r. (sygn. akt II PZP 5/10) stwierdził, że mianowanie na podstawie art. 223 ustawy o Służbie Celnej wymaga decyzji administracyjnej, która podlega kontroli sądowoadministracyjnej w zakresie określania korpusu służbowego. Na efekty nie trzeba było długo czekać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 16 października (sygn. II SAB/WA 163/10), powołując się na uchwałę SN, stwierdził, że art. 223 ustawy o Służbie Celnej stanowi przepis szczególny do pozostałych przepisów tej ustawy i w związku z tym akt mianowania dokonany na tej podstawie podlega kontroli przez organ wyższego stopnia i w dalszej konsekwencji przez sądy administracyjne w zakresie przepisania funkcjonariuszowi przynależności do konkretnego korpusu Służby Celnej. Także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 listopada 2010 r. (I OSK 949/10), rozpatrując skargę jednego z niezadowolonych celników, stwierdził, że mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy należy rozpatrywać w trybie postępowania admistracyjnoprawnego.

Odwołania od mianowań na podst. art. 223 będą musiały być rozpatrzone w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Szef Służby Celnej zadeklarował się już do rozpatrzenia wszystkich odwołań złożonych przez funkcjonariuszy celnych, którzy przed dniem wejścia ustawy w życie zajmowali kierownicze stanowiska, a którzy nie zostali mianowani na stopnie służbowe w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Rozpatrzone zostaną odwołania złożone zarówno teraz, jak i w ciągu dwóch tygodni po nadaniu aktu mianowania, czyli w grudniu 2009 r.

Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego, czyli do szefa Służby Celnej, za pośrednictwem dyrektora izby, który wydał akt. Celnicy, którzy do tej pory nie złożyli odwołania, a chcą to zrobić teraz, powinni napisać w odwołaniu o nadanie aktowi mianowania z 30 listopada 2009 r. charakteru decyzji administracyjnej w trybie przepisów postępowania administracyjnego.

Przy rozpatrywaniu odwołań będą stosowane kryteria punktowe mianowania celników na stopnie służbowe w poszczególnych korpusach. Co więcej, funkcjonariusz składający odwołanie od mianowania na stopień nie musi uzasadniać swojego podania. Jednak trzeba pamiętać, że sformowanie zarzutów wobec wydanej decyzji, zgłoszenie żądań i uzasadnienie ich posłużą lepszemu zabezpieczeniu interesów celnika.

Szef Służby Celnej w ciągu miesiąca powinien wydać decyzję, w której utrzyma w mocy zaskarżony akt mianowania albo go uchyli w całości lub w części. Może też umorzyć postępowanie pierwszej instancji albo postępowanie odwoławcze.

Gdy odwołanie okaże się nieskuteczne, a celnik wyczerpał wszystkie środki zaskarżenia, które służyły mu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, wówczas skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Skarga powinna zawierać: oznaczenie sądu, do którego jest skierowana; imię i nazwisko stron wraz z adresami zamieszkania osoby wnoszącej skargę; oznaczenie rodzaju pisma (tytuł: skarga); wskazanie w nim zaskarżonej decyzji (data wydania, numer, w jakiej sprawie ją wydano) i podanie nazwy organu, który ją wydał; osnowę skargi oraz jej uzasadnienie (należy sformułować, czego się domagamy i jakie mamy argumenty); podpis skarżącego oraz spis załączników.

Osoby, które zostały przyjęte do służby po wejściu w życie nowej ustawy o Służbie Celnej, czyli po 31 października 2010 r., nie mogą zaskarżać aktu mianowania w drodze administracyjnej. Powód? Brak jest przepisów, które pozwolą uznać taki akt mianowania za decyzję administracyjną. Nowo przyjętym celnikom pozostaje wyłącznie sąd pracy.

NSA wielokrotnie prezentował stanowisko, że o tym, czy dany akt administracyjny jest decyzją, przesądza nie jego nazwa, lecz charakter sprawy oraz treść przepisu, na mocy którego został podjęty

Paulina Bąk

paulina.bak@infor.pl

Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. nr 168, poz. 1323).

Ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Ustawa z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 z późn. zm.).