Dla wywłaszczenia nie trzeba szukać spadkobiercy

Od 27 listopada 2010 r. zmienią się zasady wypłacania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, których właściciele zmarli, a spadkobiercy nie przeprowadzili postępowania spadkowego.

Nieuregulowanie stanu prawnego spadku, w skład którego wchodzi wywłaszczana nieruchomość, nie hamuje całego procesu aż do czasu przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie praw do spadku i nie zmusza starosty do ustalania, kto jest spadkobiercą, a także do poszukiwania tych osób.

Dla celów wywłaszczenia nieruchomość wchodząca do masy spadkowej, która nie ma ustalonych przez sąd spadkobierców, traktowana jest jako mająca nieuregulowany stan prawny.

Oprócz niej status takich nieruchomości mają również te, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do nich prawa rzeczowe.

Aby taką nieruchomość oznaczyć przy wywłaszczeniu, przyjmuje się dane z katastru nieruchomości.

Do nieruchomości niemającej ustalonych spadkobierców stosuje się procedurę właściwą dla gruntów mających nieuregulowany stan prawny.

Różni się ona od procedury stosowanej przy wywłaszczaniu nieruchomości, które mają ustalonych właścicieli. Nieruchomość będzie można łatwiej wywłaszczyć, a potencjalnych właścicieli wystarczy zawiadomić, zamieszczając ogłoszenie w prasie.

Właścicielom mającym potwierdzony tytuł prawny wypłaca się odszkodowanie jednorazowo w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu. Bieg terminu 14 dni rozpoczyna się od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, wówczas gdy została wydana w odrębnym trybie.

Natomiast odszkodowanie dla potencjalnych właścicieli można wpłacić do depozytu sądowego.

Odszkodowanie ustala starosta po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, który określił jej wartość.

Gdy zostanie wydana decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, to wówczas osoba wywłaszczana może wystąpić z wnioskiem o zaliczkę. Otrzyma ją w kwocie 70 proc. odszkodowania, które ustalił organ pierwszej instancji w decyzji o wywłaszczeniu. Pieniądze muszą zostać wypłacone jednorazowo w ciągu 50 dni od dnia złożenia wniosku o wypłatę zaliczki. Natomiast cała ustalona później wysokość odszkodowania przed wypłatą pomniejsza się o kwotę wypłaconej zaliczki.

Zdarza się, że decyzja o wywłaszczeniu zostanie uchylona albo nastąpi stwierdzenie nieważności decyzji o niezwłocznym jej zajęciu. Wtedy ten, komu wypłacono zaliczkę, albo jego spadkobierca musi ją zwrócić po zwaloryzowaniu na dzień zwrotu.

Odszkodowanie dla potencjalnych właścicieli można wpłacić do depozytu sądowego

Wysokość odszkodowania zależy od stanu, przeznaczenia i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Gdyby starosta wydał odrębną decyzję o wywłaszczeniu, tę wysokość ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw. Bierze się pod uwagę aktualny sposób jej użytkowania, jeśli przeznaczenie nieruchomości zgodnie celem wywłaszczenia nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeśli jednak wywłaszczenie spowodowałoby zwiększenie tej wartości, to wówczas dla celów odszkodowania wartość należy określić według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.

Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień wypłaty pieniędzy.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Ustawa z 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 200, poz. 1323).