ZUS nie ma podstaw prawnych do obniżenia przedsiębiorcom zasiłków

ZUS nie jest uprawniony do kwestionowania kwoty zadeklarowanej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli mieści się ona w granicach określonych ustawą z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Anna K. od 1 października 2003 r. prowadziła działalność pozarolniczą. Do końca 2004 r. była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych. Opłacała składki od minimalnej podstawy wymiaru.

W okresie od 1 października 2004 r. do 30 września 2005 r. podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w szpitalu, natomiast z tytułu pozarolniczej działalności - do 31 stycznia 2005 r. - odprowadzała składki tylko na ubezpieczenie zdrowotne. W okresie od 1 grudnia 2005 r. do 14 października 2006 r. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Po rozwiązaniu stosunku pracy zgłosiła się z tytułu prowadzonej działalności do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowych i wypadkowego. Z tytułu podjętej 16 października 2006 r. działalności pozarolniczej przystąpiła także do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, deklarując podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 6000 zł. 24 stycznia 2007 r. urodziła dziecko. Wcześniej chorowała. ZUS zakwestionował wysokość wypłacanych jej świadczeń z tytułu niezdolności do pracy i wypłacił je w innej wysokości. Stwierdził, że po wykorzystaniu świadczeń związanych z urodzeniem dziecka ubezpieczona w dokumentach rozliczeniowych wykazywała radykalnie niższe podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Sąd okręgowy oddalił odwołanie Anny K., natomiast sąd apelacyjny uwzględnił jej apelację i przyjął jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zadeklarowaną przez nią kwotę 6000 zł.

Skargę kasacyjną złożył organ rentowy.

W myśl art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby prowadzące działalność pozarolniczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania.

Zdaniem SN ZUS może dowodzić fikcyjności tytułu do ubezpieczeń. Jednak jeżeli tego nie robi, to nie może uchylić się od powinności objęcia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność ubezpieczeniami obowiązkowymi, jak również ubezpieczeniem chorobowym. Objęcie ochroną ubezpieczeniową wiąże się z powstaniem obowiązku opłacania składek. ZUS może sprawdzić, czy płatnik wyliczył składkę prawidłowo, tzn. czy zastosował właściwą stopę procentową, potrącił te składki i je opłacił. Nie może natomiast ingerować w wysokość deklarowanej przez ubezpieczonego podstawy wymiaru składek, jeżeli mieści się ona w granicach ustawowych. Niedopuszczalna jest w tym względzie wykładnia rozszerzająca.

ZUS nie może uchylić się od obowiązku wypłaty świadczeń w wysokości określonej przepisami, jeżeli determinująca tę wysokość podstawa wymiaru spełnia warunki ustawowe.

opracował Maciej Kasperowicz