Czy organizacje pożytku publicznego muszą składać roczne sprawozdania

Tak jak do tej pory organizacje pożytku publicznego mają obowiązek: sporządzania rocznych sprawozdań merytorycznych ze swojej działalności i rocznych sprawozdań finansowych, podawania obu sprawozdań do publicznej wiadomości w dowolny sposób (w tym przez zamieszczenie na stronie internetowej), przekazywania ich ministrowi pracy i polityki społecznej, zamieszczania obu sprawozdań na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, a także ogłaszania rocznych sprawozdań finansowych. Ten ostatni obowiązek dotyczy tylko organizacji pożytku publicznego, które prowadzą działalność gospodarczą.

O obowiązku sporządzania przez organizacje pożytku publicznego rocznych sprawozdań merytorycznych z działalności przesądza art. 23 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (dalej - u.d.p.p.w.). Zakres sprawozdania merytorycznego nie jest jednak jeszcze znany. Określi go dopiero rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej, które do tej pory nie zostało wydane.

Sprawozdanie ma obejmować najważniejsze informacje o działalności organizacji pożytku publicznego w zakresie pożytku publicznego w okresie sprawozdawczym oraz o wydatkowaniu środków finansowych pochodzących z 1 proc. podatku dochodowego od osób fizycznych oraz inne informacje, których nie obejmuje sprawozdanie finansowe, a są istotne dla pełnego obrazu funkcjonowania organizacji. Chodzi m.in. o opis głównych działań, dane o osobach zatrudnionych w organizacji i kwocie wynagrodzeń wypłacanym członkom organów organizacji, sytuacji finansowej organizacji oraz o realizowanych zleconych zadaniach publicznych. Powinno także zawierać dane dotyczące zakresu korzystania z uprawnień, które ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie przyznaje organizacjom pożytku publicznego.

Ponieważ rozporządzenie nie zostało jeszcze wydane, przyjąć należy, że w chwili obecnej brak jest przepisów, które określałyby zasady sporządzania sprawozdań merytorycznych przez organizacje pożytku publicznego. Przepis art. 23 ust. 3 u.d.p.p.w., zgodnie z którym do zakresu sprawozdań merytorycznych miały zastosowanie odpowiednio przepisy dotyczące zakresu sprawozdań składanych przez fundacje, czyli rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 8 maja 2001 r. w sprawie ramowego zakresu sprawozdania z działalności fundacji (Dz.U. nr 50, poz. 529), uchylony został ustawą z 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw. Dodany natomiast został ust. 8, zawierający upoważnienie do wydania przez ministra pracy i polityki społecznej rozporządzenia odnoszącego się do sprawozdań merytorycznych.

Na podstawie art. 24 ustawy z 22 stycznia 2010 r. dotychczasowe przepisy wykonawcze, wydane na podstawie art. 19 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 19 tej ustawy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Art. 24 nie odnosi się to sytuacji, jaka powstała po uchyleniu art. 23 ust. 3 zapewne z tego względu, że jest to sytuacja krótkotrwała i do czasu powstania obowiązku składania sprawozdań merytorycznych za kolejny rok rozporządzenie na podstawie art. 23 ust. 8 wejdzie w życie.

Przed nowelizacją ustawy brak było przepisu wprost wskazującego termin do złożenia sprawozdania do ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Nie był to bowiem termin określony w rozporządzeniu ministra sprawiedliwości z dnia 8 maja 2001 r. w sprawie ramowego zakresu sprawozdania z działalności fundacji, gdyż to rozporządzenie mogło być stosowane tylko odnośnie zakresu sprawozdań merytorycznych.

Obecnie taki termin określa art. 23 ust 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Zgodnie z tym przepisem organizacja pożytku publicznego składa ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego sprawozdanie finansowe i merytoryczne w terminie 15 dni od dnia zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego (art. 53 ust. 1 ustawy o rachunkowości nakłada obowiązek zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego nie później niż 6 miesięcy od dnia bilansowego, w przypadku gdy rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, sprawozdanie finansowe należy zatwierdzić do 30 czerwca). Taki sam termin dotyczy zamieszczenia sprawozdania finansowego i merytorycznego na stronie internetowej ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.

Organizacje pożytku publicznego nie mają co do zasady obowiązku składania sprawozdań do Krajowego Rejestru Sądowego. Dotyczy to zarówno sprawozdań merytorycznych, co do których taki obowiązek wywodzono z art. 52 ust. 5 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, mimo że przepis ten mówił tylko o wzmiance w rejestrze o złożeniu sprawozdania, czyli taki obowiązek nie był w ustawie wyrażony wprost, jak i sprawozdań finansowych. W wyniku zmiany art. 52 ust. 5 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowy, dokonanej ustawą z 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw, zniesiony został obowiązek składania do Krajowego Rejestru Sądowego rocznych sprawozdań merytorycznych przez organizacje pożytku publicznego.

Obowiązek składania sprawozdań finansowych do właściwego rejestru wynika z art. 69 ust. 1 ustawy o rachunkowości, ale art. 80 ust .3 tej ustawy wyłącza stosowanie tego przepisu do organizacji pożytku publicznego, jeśli nie są spółkami handlowymi i nie prowadzą działalności gospodarczej.

Chociaż obowiązek sporządzania przez organizacje pożytku publicznego rocznych sprawozdań finansowych wynika z art. 23 ust. 2 u.d.p.p.w., w ograniczonym zakresie (jedynie z wyodrębnionej działalności pożytku publicznego) sporządzają je podmioty będące osobami prawnymi i jednostkami organizacyjnymi działającymi na podstawie przepisów o stosunku państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku państwa do innych Kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.

Roczne sprawozdanie finansowe sporządza się na zasadach określonych w ustawie o rachunkowości, dotyczy to zarówno terminów, jak i zakresu danych, jakie sprawozdanie powinno obejmować. Warto pamiętać o art. 80 ust. 3 ustawy o rachunkowości, który wyłącza stosowanie przepisów ustawy objętych rozdziałami 6 i 7(art. 55 - 70) do jednostek niebędących spółkami handlowymi, jeżeli nie prowadzą działalności gospodarczej.

Konsekwencją zmiany przepisu art. 23 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie jest zniesienie dotychczasowego obowiązku ogłaszania rocznych sprawozdań finansowych. Do art. 23 dodano natomiast ust. 7, z którego wynika, że do ogłaszania rocznych sprawozdań finansowych organizacji pożytku publicznego przepisy o rachunkowości stosuje się odpowiednio, co oznacza, że w chwili obecnej obowiązek ogłaszania sprawozdań finansowych w Monitorze Polski B dotyczy tylko organizacji pożytku publicznego prowadzących działalność gospodarczą.

W wyniku zmiany art. 49 ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym zniesiony został obowiązek ogłaszania w Monitorze Sądowym i Gospodarczym wpisów związanych ze statusem organizacji pożytku publicznego. W wyniku zmiany art. 95 ust. 1 (dodano pkt 7) ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398 ze zm.) nie pobiera się opłat od wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego organizacji społecznych oraz Kościołów i związków wyznaniowych ubiegających się o status organizacji pożytku publicznego.

@RY1@i02/2010/105/i02.2010.105.087.003a.001.jpg@RY2@

Anna Gnys, główny specjalista w departamencie sądów powszechnych Ministerstwa Sprawiedliwości

Anna Gnys

główny specjalista w departamencie sądów powszechnych Ministerstwa Sprawiedliwości

Ustawa z 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 28, poz. 146).