Tylko dla osób zatrudnionych przed 1999 rokiem

Od 1 stycznia 2009 r. jedynie osoby wykonujące prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze mogą przechodzić na emerytury pomostowe. Zgodnie z art. 4 pkt 5 ustawy z 19 grudnia 2008 r. (Dz.U. nr 237, poz. 1656) z takiej możliwości będą mogli skorzystać wyłącznie pracownicy, którzy wykonywali prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed 1 stycznia 1999 r.

Zgodność tego przepisu z art. 2 konstytucji oraz z art. 32 ust. 1 konstytucji badał Trybunał Konstytucyjny na wniosek grupy posłów. Sędziowie jednak uznali, że ustawodawca, wprowadzając datę graniczną, nie naruszył zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wcześniej bowiem art. 24 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który zapowiadał przygotowanie ustawy o emeryturach pomostowych, nie zawierał obietnicy, że będą one rozwiązaniem trwałym. Zarówno nazwa tych świadczeń, jak i cele reformy emerytalnej (m.in. ujednolicanie wieku emerytalnego) oraz dokumentacja procesu legislacyjnego dowodzą, że emerytury pomostowe miały być rozwiązaniem przejściowym. Ich wygaszanie nie jest także nieproporcjonalne, ponieważ ogólnospołeczne korzyści z wprowadzenia tego rozwiązania w perspektywie wielu lat przewyższają negatywne skutki dla samych pracowników.

TK uznał także, że zaskarżony przepis nie narusza także zasady ochrony praw nabytych. Do dnia wejścia w życie zaskarżonej ustawy (do 1 stycznia 2009 r.) nie było możliwości faktycznego nabycia prawa do emerytury pomostowej. Zdaniem sędziów osoby, które podejmowały pracę po rozpoczęciu reform emerytalnych, powinny mieć świadomość, że prawo do przechodzenia na wcześniejsze emerytury zostanie ograniczone (z czasem zlikwidowane). Jednocześnie prawo do emerytury z systemu powszechnego będzie można nabyć dopiero po ukończeniu 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Jedynie osoby, które rozpoczęły pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed 1 stycznia 1999 r., podejmując zatrudnienie nie mogły wiedzieć o planowanych zmianach. Dlatego osoby, które zdecydowały się na zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed 1 stycznia 1999 r., muszą być inaczej traktowane niż ci, którzy już wiedzieli o planowanej reformie. Z tego punktu widzenia nie można ich uznać za podmioty podobne.

Bożena Wiktorowska

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 17/09. Opublikowany w Dz.U. nr 48, poz. 286.