Odcisków palców nie można wykorzystywać w kryminalistyce

Wydawane w Polsce paszporty biometryczne zawierały niegdyś tylko zapis obrazu twarzy. Od 19 czerwca 2009 r. każda osoba składająca wniosek o wydanie paszportu jest zobowiązana do złożenia odcisków dwóch palców. Sposób ich pobierania i umieszczania w dokumentach paszportowych, jak i wykaz dokumentów wymaganych do ich otrzymania określa rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 24 sierpnia 2006 r.

Osoby ubiegające się o wydanie paszportu lub paszportu tymczasowego w Polsce muszą nie tylko wypełnić wniosek o jego wydanie, ale dołączyć także do niego inne dokumenty i zdjęcia. To, jakie dokumenty są dodatkowo wymagane, zależy od wieku i sytuacji prawnej osoby, dla której ma zostać wydany paszport.

Do wniosku o paszport należy dołączyć dwie jednakowe kolorowe fotografie o wymiarach 35 x 45 mm, wykonane w ciągu ostatnich sześciu miesięcy na jednolitym jasnym tle. Zdjęcia muszą mieć dobrą ostrość oraz pokazywać wyraźnie oczy i twarz od wierzchołka głowy do górnej części barków, tak aby twarz zajmowała 70-80 proc. fotografii. Zdjęcie ma przedstawiać osobę bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami, patrzącą na wprost z otwartymi oczami, nieprzesłoniętymi włosami, z naturalnym wyrazem twarzy i zamkniętymi ustami.

Osoba z wrodzonymi lub nabytymi wadami wzroku może jednak dołączyć do wniosku fotografie przedstawiające ją w okularach z ciemnymi szkłami. Z kolei osoba nosząca nakrycie głowy zgodnie z zasadami swojego wyznania - fotografie przedstawiające ją w nakryciu głowy. Nakrycie głowy nie może tutaj zakrywać ani zniekształcać owalu twarzy. Aby to jednak było możliwe, potrzebne są dodatkowe zaświadczenia. Dokumentem poświadczającym uprawnienie do załączenia fotografii przedstawiających osobę w okularach z ciemnymi szkłami jest orzeczenie o niepełnosprawności osoby do 16 roku życia lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności osoby, która ukończyła 16 lat, z powodu wrodzonej lub nabytej wady wzroku. Dokumentem poświadczającym uprawnienie do załączenia fotografii przedstawiającej osobę w nakryciu głowy jest zaświadczenie o przynależności do wspólnoty wyznaniowej.

Każda osoba ubiegająca się o wydanie paszportu lub paszportu tymczasowego musi przedstawić do wglądu dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo polskie. Równie ważny jest dowód uiszczenia opłaty paszportowej.

Dodatkowe dokumenty będą wymagane w przypadku wyrabiania paszportu osobom małoletnim lub ubezwłasnowolnionym. Przy ubieganiu się o wydanie paszportu małoletniemu, który nie ukończył pięciu lat, do wniosku o wydanie paszportu należy załączyć pisemne żądanie rodziców. Żądanie to jest odnotowywane we wniosku paszportowym. Z kolei w przypadku ubiegania się o wydanie paszportu po raz pierwszy, jeżeli nie jest możliwe ustalenie tożsamości osoby ubiegającej się o paszport na podstawie innych dokumentów, potrzebny jest odpis skrócony lub zupełny aktu urodzenia. Gdy o paszport ubiega się osoba nieposiadająca zdolności do czynności prawnych konieczny będzie pisemny wniosek przedstawiciela ustawowego lub ustanowionego przez sąd opiekuna. Natomiast jeśli osoba ubiegająca się o wydanie paszportu zawarła związek małżeński za granicą, musi przedłożyć odpis skrócony aktu małżeństwa.

Od osoby ubiegającej się o paszport, paszport dyplomatyczny lub paszport służbowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych pobiera się obecnie dodatkowo odciski palców wskazujących obu dłoni za pomocą urządzenia do elektronicznego pobierania odcisków. W przypadku gdy linie papilarne na palcach wskazujących są nieczytelne lub brak jednego z tych palców, odciski będą pobrane kolejno z pary palców środkowych, serdecznych albo pary kciuków. Odciski palców są zakodowane w warstwie elektronicznej paszportu jako element identyfikacji i nie mogą być odwzorowane graficznie w dokumencie (nie są widoczne). Odciski palców nie są także gromadzone w ewidencjach paszportowych.

Urządzenia służące do pobierania odcisków palców są nowoczesne, niebrudzące i łatwe w obsłudze. Takie dane biometryczne w paszportach mogą być wykorzystywane przez uprawnione służby tylko w dwóch celach - sprawdzenia autentyczności dokumentu oraz tożsamości jego posiadacza, w przypadkach gdy okazanie paszportu jest wymagane zgodnie z panującymi w danym kraju procedurami. Pozostawiane przez obywateli odciski nie mogą więc służyć np. uzupełnianiu baz kryminalistycznych.

Na razie nie trzeba także wymieniać również starych paszportów, które zostały wydane przed 19 czerwca 2009 r. Bez względu na ich rodzaj zachowają one ważność do podanych w nich terminów, np. paszport wydany w 2005 roku utraci ważność dopiero w 2015 roku, a paszport wydany w 2007 roku będzie ważny do 2017 roku.

Organ paszportowy utrwala w wersji elektronicznej dane, które są zamieszczane w dokumencie paszportowym, podpis osoby występującej o wydanie paszportu, wizerunek twarzy, odciski palców i przekazuje następnie takie dane do spersonalizowania dokumentu paszportowego. Dokument paszportowy należy odebrać osobiście w organie paszportowym lub w innym miejscu wskazanym przez ten organ. Wyjątkiem są tutaj osoby małoletnie i ubezwłasnowolnione całkowicie. Dla nich odbioru dokumentu paszportowego może dokonać jeden z rodziców lub ustanowionych przez sąd opiekunów.

Urzędnicy wydający dokument mają obowiązek umożliwić sprawdzenie, czy dane osobowe zawarte we wniosku o wydanie dokumentu paszportowego lub kwestionariuszu paszportowym są zgodne z danymi osobowymi i biometrycznymi zawartymi w dokumencie paszportowym i w mikroprocesorze dokumentu paszportowego. Osoba odbierająca dokument paszportowy potwierdza jego odbiór własnoręcznym podpisem, składanym na wniosku o wydanie dokumentu paszportowego lub kwestionariuszu paszportowym.

Paszport tymczasowy wydaje się:

● małoletnim, którzy nie ukończyli 5 lat;

● osobom przebywającym za granicą, na czas oczekiwania przez nie na doręczenie paszportu sporządzonego w Rzeczypospolitej Polskiej;

● osobom przebywającym czasowo w Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą, na powrót do miejsca stałego pobytu;

● osobom przebywającym w Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą, w udokumentowanych nagłych przypadkach związanych z chorobą lub pogrzebem członka rodziny.

W dokumencie paszportowym zamieszcza się następujące dane:

● nazwisko

● imię (imiona)

● datę i miejsce urodzenia

● obywatelstwo

● płeć

● wizerunek twarzy i podpis posiadacza

● datę wydania i datę upływu ważności dokumentu paszportowego

● serię i numer dokumentu paszportowego

● numer PESEL

● nazwę organu wydającego

● dane biometryczne

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 24 sierpnia 2006 r. w sprawie dokumentów paszportowych oraz trybu postępowania w przypadku ujawnienia fałszerstw lub wad w tych dokumentach oraz w sytuacji ich zniszczenia (Dz.U. z 2006 r. nr 152, poz. 1090 z późn. zm.).