Mniej dłużników straci prawo jazdy

Od 1 stycznia 2012 r. będzie obowiązywała nowa procedura zatrzymywania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym. Pojawi się w niej tryb odwoławczy, a odbieranie uprawnień do kierowania pojazdami będzie uzależnione od tego, w jakim stopniu rodzic nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego.

W przypadku gdy działania komornika wobec dłużnika alimentacyjnego nie przynoszą skutków, osoba uprawniona do świadczeń może zgłosić się do wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania okaże się, że rodzic nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, szef urzędu gminy nakaże mu m.in., aby zgłosił się do powiatowego urzędu pracy.

Dzisiaj wiele z tych osób uchyla się jednak od nałożonych obowiązków związanych zarejestrowaniem się jako bezrobotny albo poszukujący pracy i uniemożliwia urzędnikom prawidłowe zbadanie jego sytuacji materialnej. Dłużnicy bez uzasadnionej przyczyny odmawiają także przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych. Zgodnie z obowiązującym obecnie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wójt ma obowiązek złożyć w takiej sytuacji wniosek o ściganie za przestępstwo niealimentacji określone w art. 209 par. 1 ustawy kodeksu karnego. Kieruje też wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego.

Nowe przepisy zobowiązują wójta do dokładniejszego zbadania sytuacji dłużnika. Zamiast kierować wniosek do starosty i prokuratora, będzie musiał on wszcząć postępowanie administracyjne dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jego ramy określają dodane do ustawy art. 5 ust. 3a i 3b. Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie będzie można wydawać wobec osoby, która przez okres ostatnich 6 miesięcy płaciła przynajmniej część świadczeń alimentacyjnych. Na uchylenie się od dodatkowych sankcji nie pozwoli jednak zapłata symbolicznej kwoty. Nowe przepisy stanowią wprost, że zatrzymania prawa jazdy uniknie dłużnik, który wywiązywał się w każdym z tych miesięcy ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej, niż 50 proc. kwoty ustalonych bieżąco alimentów.

Od decyzji wójta o uznaniu dłużnika za uchylającego się od alimentacji będzie służyło odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego. Organ odwoławczy rozpatrzy na podstawie zgromadzonego przez urząd gminy materiału dowodowego, czy rozstrzygnięcie było zasadne. Na to będzie miała przede wszystkim wpływ długość okresu bezskuteczności egzekucji czy choćby korzystanie przez dłużnika z prawa jazdy w ramach obowiązków zawodowych, z której spłaca zadłużenie.

Dopiero gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, wójt skieruje wniosek do starosty o zatrzymanie dokumentu prawa jazdy i dołączy do niego odpis wydanej przez siebie decyzji. Wtedy też będzie zobowiązany do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo z art. 209 kodeksu karnego.

Na podstawie wniosku wójta starosta wyda decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Jego zwrot będzie możliwy, dopiero gdy ustanie bezpośrednia przyczyna odebrania dokumentu - dłużnik podda się wywiadowi alimentacyjnemu albo przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiąże się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 proc. kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Co oczywiste, prawo jazdy trafi do zalegajacego z zapłatą alimentów rodzica, gdy ureguluje on swoje zobowiązania i nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.

Nowe przepisy regulują także sytuację dłużników, których sprawy są aktualnie lub będą w najbliższym czasie rozpoznawane przez urzędników. Jeżeli przed 1 stycznia 2012 r. wójt złoży do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy, a w sprawie nie została wydana decyzja ostateczna, starosta będzie musiał zwrócić wniosek w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego względem dłużnika.

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 3 i 4 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2011 r. nr 205, poz. 1212).