Opieszały organ można szybciej ukarać grzywną

Wojewódzki Sąd Administracji, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu administracji publicznej czy też organu podatkowego, będzie mógł wymierzyć skarżonemu urzędowi grzywnę. Takie rozwiązanie wprowadziła nowelizacja ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nowe prawo, które obowiązuje od 12 lipca 2011 r., jest konsekwencją niedawnego rozbudowania przepisów regulujących zasady ochrony obywateli, podatników w postępowaniach przed urzędami administracji i skarbowymi. Przypomnijmy, że od 11 kwietnia tego roku obowiązują przepisy pozwalające składać podatnikom skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie tylko na bezczynność organów, ale również przewlekłe postępowanie.

Zgodnie z art. 149 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od 12 lipca par. 2 tego przepisu stanowi, że sąd może ponadto wymierzyć organowi grzywnę. Orzekana jest ona z urzędu albo na wniosek strony, czyli np. podatnika, który skarży przewlekłe postępowanie organu podatkowego.

Nowelizacja ma się przyczynić do zwiększenia efektywności oddziaływania skarg na bezczynność lub przewlekłość działania organów administracji państwowej.

Podkreślić należy, że dotychczasowe przepisy p.p.s.a. także dopuszczały wymierzenie grzywny opieszałemu organowi. Było to jednak możliwe dopiero na etapie odrębnej skargi przewidzianej w art. 154 p.p.s.a., czyli skargi składanej w razie niewykonania przez organ wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie.

W nowelizacji nie uregulowano przypadków czy okoliczności, w jakich sąd powinien wymierzać organowi grzywnę już na etapie wydania wyroku. W praktyce oznacza to, że kwestia zasadności nakładania tej sankcji będzie podlegała w każdym przypadku ocenie sędziego rozpoznającego daną sprawę. Warto podkreślić, że w dalszym ciągu organowi można wymierzyć grzywnę także na etapie odrębnej skargi, składnej w przypadku niewykonania wyroku sądu administracyjnego, tj. na podstawie art. 154 p.p.s.a. A to oznacza, że grzywna wymierzona przez sąd na etapie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu nie wyklucza ponownego ukarania opieszałego urzędu.

Zgodnie z nowymi przepisami grzywna wymierzana przez sąd może wynieść dziesięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim (tj. w wysokości określonej w art. 154 par. 6 p.p.s.a.). Wskaźnik ten w 2010 roku wyniósł 3224,98 zł. Oznacza to, że maksymalna grzywna wymierzana w 2011 roku może sięgnąć nawet 32249,8 zł.

Nowelizacja wprowadza także zmianę w art. 229 par. 1 p.p.s.a., który dotyczy m.in. umarzania grzywny, odroczenia zapłaty i rozłożenia jej na raty. Przepis ten nie pozostawia wątpliwości, że należności z tytułu grzywien, o których mowa m.in. w art. 149 par. 2 oraz art. 154 par. 1, p.p.s.a. nie mogą być umarzane. Także zapłata tej należności nie może być odroczona albo rozłożona na raty.

Wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu wymaga uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed tym organem

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 149 par. 2, art. 229 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Art. 1 ustawy z 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 76, poz. 409).