Za brak efektów szkolenia firma straci część dotacji z UE

Od 1 stycznia tego roku w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki (PO KL) obowiązuje tzw. reguła proporcjonalności. Dla przedsiębiorców oznacza to, że za niezrealizowanie założeń merytorycznych unijnego projektu szkoleniowego można stracić część otrzymanej dotacji. W znowelizowanych przez ministra rozwoju regionalnego Zasadach finansowania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) ustalony został katalog nieprawidłowości, które mogą być karane zmniejszeniem przyznanego dofinansowania.

Przyczyną cofnięcia środków w całości może być tylko niespełnienie tzw. kryterium dostępu. Obowiązuje ono wszystkich wnioskodawców, którzy brali udział w konkursie o unijne dotacje. Wszystkie wydatki dotychczas rozliczone w projekcie zostaną uznane za niekwalifikowalne. Wynika to z faktu, że gdyby firma szkoleniowa nie założyła, że spełni to kryterium, projekt w ogóle nie otrzymałby dofinansowania. Na przykład uczelnia otrzymała dofinansowanie na projekt przewidujący uruchomienie studiów podyplomowych trwających trzy semestry. Z przyczyn organizacyjnych uruchomiła studia z jednosemestralnym opóźnieniem, przez co projekt będzie realizowany nie 18 miesięcy, jak przewidywało kryterium dostępu, lecz dwa lata. Może to być podstawą do cofnięcia wszystkich przekazanych jej środków w całości.

W przypadku niespełnienia kryterium strategicznego (czyli dodatkowego i decydującego o przyznaniu premii w konkursie) lub nieosiągnięcia celu projektu - wysokość dotacji może zostać zmniejszona proporcjonalnie do stopnia niezrealizowania danego kryterium lub celu. Obniżenie to dotyczy wydatków związanych z tym zadaniem merytorycznym, którego założenia nie zostały osiągnięte, oraz kosztów zarządzania projektem i kosztów pośrednich. Procent nieosiągnięcia założeń projektu określa instytucja, która przyznała dofinansowanie.

Reguła proporcjonalności ma zastosowanie do wydatków faktycznie poniesionych i wykazanych we wnioskach o płatność, a nie określonych na etapie ubiegania się o dofinansowanie. Oznacza to, że jej spełnienie jest weryfikowane na etapie końcowego wniosku o płatność.

Kary finansowe nie będą stosowane w przypadku wystąpienia siły wyższej. Na przykład w 2010 roku w części projektów realizowanych na terenie gmin dotkniętych powodzią z powodu żywiołu nie udało się zrealizować założeń dotyczących rekrutacji określonych grup do udziału w szkoleniach. Urzędnicy w podobnej sytuacji będą mogli odstąpić od stosowania sankcji finansowych. Zastosowanie reguły proporcjonalności ma bowiem miejsce pod warunkiem, że niespełnienie założeń projektu wynika z przyczyn leżących po stronie firmy szkoleniowej. Podczas ustalenia procentu nieosiągnięcia założeń merytorycznych projektu urząd, który przyznał dofinansowanie, weźmie pod uwagę:

● stopień winy lub niedochowania należytej staranności przez firmę szkoleniową skutkujący nieosiągnięciem założeń,

● okoliczności zewnętrzne mające na to wpływ, w szczególności opóźnienia w przekazywaniu unijnych środków na finansowanie projektu.

Instytucja może odstąpić od rozliczenia projektu zgodnie z regułą proporcjonalności, jeżeli firma szkoleniowa realizująca projekt o to wnioskuje i należycie uzasadni przyczyny nieosiągnięcia założeń, w szczególności wykaże swoje starania zmierzające do osiągnięcia założeń projektu [przykład].

Od stycznia także realizatorzy unijnych projektów szkoleniowych będą również karani za naruszenie zasady konkurencyjności przy udzielaniu zamówień publicznych. Zasada ta obowiązuje wszystkich przedsiębiorców przy zakupie każdej usługi o wartości powyżej 14 tys. euro. Są oni zobowiązani do wyboru oferty najkorzystniejszej, zwłaszcza cenowo. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego wprowadziło od stycznia 2010 roku taryfikator korekt finansowych, czyli kar, które można stosować, gdy zasada ta nie została w projekcie zachowana. Katalog naruszeń oraz możliwych do zastosowania kar finansowych został opisany w nowych Zasadach finansowania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Kary wyniosą od 5 do 100 proc. wartości zamówienia. Będą je mogły stosować instytucje, które przyznały unijną dotację.

Najwyższy wymiar kary finansowej grozi za niedopełnienie obowiązku wysłania zapytania ofertowego do co najmniej trzech potencjalnych wykonawców przy jednoczesnym niezamieszczeniu zapytania ofertowego na stronie internetowej i w siedzibie beneficjenta. W takiej sytuacji instytucja, która przyznała dofinansowanie, będzie mogła zastosować korektę w wysokości 100 proc. Oznacza to, że wydatek, którego ta korekta dotyczy, w całości nie zostanie sfinansowany z funduszy unijnych. Przedsiębiorca będzie go musiał pokryć z własnych środków. Karę w wysokości 100 proc. wartości zamówienia instytucje wdrażające PO KL będą mogły stosować również wtedy, gdy oferta została wybrana niezgodnie z przyjętymi kryteriami oceny ofert lub w przypadku, gdy nie została zachowana forma pisemna postępowania, tzn. brak jest dowodów świadczących o zachowaniu zasady konkurencyjności.

Ponieważ tego typu uchybienia są w projektach PO KL dosyć częste, rozmiar kar może być dla firm szkoleniowych znaczący. Ponadto katalog korekt nie jest zamknięty, a to oznacza, że instytucja, wskazując uchybienie, będzie miała prawo zastosować wskaźnik procentowy określony dla podobnego naruszenia.

Za nieterminowe rozliczenie transzy otrzymanej dotacji przedsiębiorcy od roku mają naliczane odsetki. Zdecydowała o tym ustawa o finansach publicznych. Zgodnie z jej artykułem 189 ust. 3 w przypadku niezłożenia przez beneficjenta wniosku o płatność w terminie uzgodnionym w harmonogramie płatności, od środków pozostałych do rozliczenia naliczane są odsetki jak od zaległości podatkowych. Są one liczone od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o płatność.

Nowością w obowiązujących od 1 stycznia zasadach finansowania PO KL jest to, że za dzień przekazania środków, od którego naliczane są ustawowe odsetki za nieterminowe rozliczenie danej transzy, uznaje się dzień obciążenia rachunku bankowego instytucji, która przyznała dofinansowanie.

● beneficjent odpowiada za udzielenie wsparcia grupom osób wskazanym we wniosku o dofinansowanie,

● wydatki na szkolenie osób, które nie spełniają kryteriów przewidzianych w projekcie, mogą w całości zostać uznane za niekwalifikowane,

● dokumentem potwierdzającym kwalifikowalność uczestnika projektu jest podpisana przez niego deklaracja,

● kwalifikowalność uczestników projektu podlega kontroli na miejscu przez uprawnione organy kontrolne.

● co najmniej 80 proc. będą stanowić osoby powyżej 45. roku życia,

● 80 proc. będzie zamieszkiwało na określonym terenie (tj. w kilku wybranych powiatach, w których wskaźnik bezrobocia na koniec 2010 roku jest wyższy od wskaźnika określonego dla całego województwa).

Projekt podczas oceny otrzymał siedem dodatkowych punktów za spełnienie kryterium dotyczącego miejsca zamieszkania. Firma ta zrekrutowała 20-osobową grupę uczestników projektu, wśród których 17 osób ukończyło 45 lat. Jednak tylko 13 osób spośród wszystkich zrekrutowanych zamieszkało w określonych we wniosku o dofinansowanie powiatach z wysoką stopą bezrobocia. Stanowi to 65 proc. ogółu uczestników projektu. Tym samym firma wywiązała się z pierwszego kryterium, nie zrealizowała natomiast drugiego kryterium strategicznego. Instytucja, która przyznała jej dofinansowanie, podjęła decyzję o rozliczeniu projektu zgodnie z regułą proporcjonalności. Uznała, że kryteria strategiczne zostały spełnione tylko w połowie. Postanowiła więc zmniejszyć o 50 proc. wartość zadania merytorycznego - wsparcie finansowe związane z otworzeniem działalności gospodarczej - oraz obniżyć o połowę wartość zadania zarządzanie projektem i kosztów pośrednich.

Beata Lisowska

beata.lisowska@infor.pl

Zasady finansowania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Załącznik 9b), Art. 189 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).