Dane muszą być niezbędne dla działalności ubezpieczeniowej

Art. 25 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej stanowi samoistną podstawę prawną do domagania się przez zakład ubezpieczeń, przy spełnieniu warunków wymienionych w tym przepisie od innych podmiotów, jakimi są sądy, prokuratura, policja, organy i instytucje określonych informacji i materiałów.

Firma ubezpieczeniowa domagała się od organu przekazania kopii dokumentów z uwagi na konieczność wyjaśnienia legalności sprowadzenia pojazdu z zagranicy oraz ustalenia rzeczywistej szkody i wysokości odszkodowania. Starosta odmówił udostępnienia żądanych informacji. Organ powołał się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazując, że dane objęte wnioskiem stanowią informacje niejawne. Dodano również, że przepis art. 80c ust. 1 Prawa o ruchu drogowym stanowi zamknięty katalog podmiotów, którym informacje zawarte w centralnej ewidencji pojazdów mogą być udzielone. Nie mieszczą się wśród nich zakłady ubezpieczeń.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że dane objęte centralną ewidencją pojazdów są udostępniane z zachowaniem wymagań dotyczących informacji niejawnych (art. 80 a ust. 3 Prawa o ruchu drogowym), a zatem przepisy tej ustawy stanowią lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych. Z kolei te przepisy sprzeciwiają się uwzględnieniu wniosku z uwagi na brak uprawnienia do uzyskania żądanych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę ubezpieczyciela, wskazywał m.in., że tylko dokumenty urzędowe mogą być udostępnione w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, natomiast dokumenty prywatne nie podlegają temu reżimowi. Wspomniane dokumenty nie podlegają również udostępnieniu w innym trybie, gdyż nie pozwala na to ich charakter (udzielić ich mogłaby wyłącznie zainteresowana osoba), zwłaszcza na podstawie przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej (u.d.z.). Przepis art. 25 tej ustawy nie upoważnia organów administracji czy organów samorządowych wykonujących zadania publiczne do udostępniania w ramach wskazanych tam obowiązków dokumentów prywatnych będących w ich posiadaniu.

W skardze kasacyjnej podnoszono m.in., że ubezpieczyciel jako podstawę prawną uzyskania dokumentów wskazał nie art. 80c ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, tylko art. 25 ust. 1 u.d.z. W świetle tego przepisu sądy, prokuratura, policja, inne organy i instytucje, na wniosek zakładu ubezpieczeń, zobowiązane są udzielić wnioskującemu informacji o stanie sprawy oraz udostępnić zebrane materiały, jeżeli są one niezbędne do ustalenia okoliczności tych wypadków i zdarzeń losowych oraz wysokości odszkodowania lub świadczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną. Wyjaśnił, że treść żądania oraz powołana podstawa prawna potwierdza, że zakresem wniosku nie były objęte dane i informacje, które zgodnie z art. 80b ust. 1 Prawa o ruchu drogowym gromadzi się w ewidencji pojazdów. Ubezpieczyciel żądał kopii dokumentów sprowadzenia pojazdu z zagranicy będących podstawą do zarejestrowania samochodu przez starostę. Dokumenty te wymienione są w art. 72 ust. 1 i ust. 1a Prawa o ruchu drogowym. Dlatego też wniosek kierowany był do starosty, który zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy dokonuje rejestracji pojazdu na podstawie dokumentów wymienionych w art. 72 ust. 1 i ust. 1a ustawy. Sąd kasacyjny wskazał, że zarówno organy administracji, jak też WSA nie dostrzegły, czego dotyczył wniosek ubezpieczyciela oraz na jakiej podstawie został złożony. Artykuł 25 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej stanowi samoistną podstawę prawną do domagania się przez zakład ubezpieczeń, przy spełnieniu warunków wymienionych w tym przepisie od innych podmiotów, jakimi są sądy, prokuratura, policja, organy i instytucje określonych informacji i materiałów. Chodzi tu o informacje i materiały będące w dyspozycji podmiotów zobowiązanych do ich udostępnienia niezależnie od sposobu, w jaki weszły w ich posiadanie. Koniecznym warunkiem jest natomiast, aby informacje lub materiały, o jakich mowa w art. 25 ust. 1 ustawy były niezbędne zakładowi ubezpieczeń w celu realizacji zadań określonych w ustawie o działalności ubezpieczeniowej.

dr Michał Kowalski

asystent sędziego NSA