Kto może pełnić odpowiedzialne funkcje w skarbówce

Minister finansów jest szefem administracji podatkowej. On też powołuje wybranych kandydatów na stanowiska naczelników urzędów skarbowych. Wybór zaś najwłaściwszej osoby odbywa się w drodze konkursu. Kto i w jakim trybie może zostać powołany na wyżej wymienione stanowisko, w szczegółach określają ustawa z 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267 z późn. zm.) oraz wydane na jej podstawie przez ministra finansów rozporządzenia.

Ekspert bez szans

Już na starcie, z mocy ustawy, odbywa się przesiew kandydatów. Zgodnie bowiem z art. 5a ww. ustawy ich dobór odbywa się spośród pracowników urzędów i organów podległych ministrowi finansów, którzy dodatkowo spełniają warunki określone w tym przepisie. A mianowicie posiadają wyłącznie obywatelstwo polskie oraz odpowiednie wykształcenie (patrz opinia). Warunkiem koniecznym jest też wykazanie się przez kandydata co najmniej czteroletnim stażem pracy w tych urzędach i organach.

To znacząco ogranicza listę potencjalnie ubiegających sie o stanowisko. W praktyce oznacza bowiem możliwość aspirowania wyłącznie przez osoby z aparatu skarbowego. I niekoniecznie z tego samego urzędu, do którego trwa nabór. Równie dobrze mogą to być osoby z innych urzędów skarbowych, z izby skarbowej, a nawet z urzędu kontroli skarbowej.

Ci, którzy mają stosowne wykształcenie, wiedzę i praktykę podatkową, a nawet doświadczenie w zarządzaniu zespołem ludzi (bo piastowali stanowiska kierownicze), ale nie mają stażu pracy w służbach podległych ministrowi finansów, nie powinni składać dokumentów, nawet gdyby dowiedzieli się o konkursie z Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Finansów. Już na starcie zdyskwalifikowani są więc często doświadczeni radcowie prawni, adwokaci czy np. doradcy podatkowi.

- Takie podejście do naboru sprawia, że administracja podatkowa pozbawia się wysokiej klasy specjalistów znających się na podatkach, którzy niejednokrotnie mają za sobą praktykę w międzynarodowych kancelariach czy firmach konsultingowych i doradczych, posiadają umiejętności menedżerskie i całościowe spojrzenie na podatki, a nie tylko na dany podatek, w którym z reguły w urzędzie skarbowym specjalizują się urzędnicy - podkreśla Anna Bryńska, radca prawny z kancelarii Tax & Lex. I dodaje: - Jak można liczyć na zmianę podejścia do podatków czy podatników skoro nie ma tam "świeżej krwi" - ludzi, którzy mieliby inną perspektywę patrzenia i podejście. Jej zdaniem każdy prawnik czy inny specjalista (menedżer, ekonomista) jest w stanie nauczyć się procedur obowiązujących w urzędach skarbowych i zasad ich funkcjonowania w ciągu kilku tygodni. - Do tego lata doświadczenia pracy w administracji podatkowej wcale nie są konieczne - uważa Anna Bryńska.

Nawet bez rywalizacji

Co ciekawe, nawet najlepszy kandydat, który wyłoniony zostanie w konkursie, nie musi wcale zostać powołany na stanowisko naczelnika urzędu, o które się ubiegał. Bo o tym, który z kandydatów wyłonionych w konkursie zostanie naczelnikiem, decyduje minister finansów (art. 5 ust. 4 ustawy o urzędach i izbach skarbowych). On też, w myśl art. 5 ust. 5e, może nie powołać kandydata wyłonionego w drodze konkursu, jeżeli żaden z kandydatów nie gwarantuje obiektywnego wypełniania obowiązków naczelnika urzędu skarbowego. Minister finansów może też powołać na tę funkcję osobę bez konkursu, jeżeli dwa kolejne konkursy nie wyłonią kandydata albo kandydaci okażą się z jakichś względów niewłaściwi.

Na forach internetowych, na których pracownicy i urzędnicy administracji podległej ministrowi finansów wymieniają się informacjami, przeczytać można na temat wyboru konkretnych osób na stanowiska naczelników, podobnie jak i o przypadkach konkursów niezakończonych wyłonieniem kandydatów, mimo że startowali w nich specjaliści o wysokich kompetencjach.

Szkopuł jednak w tym, że tak jak kompetentne osoby spoza administracji podatkowej nie mają co marzyć o zostaniu naczelnikiem urzędu skarbowego, tak i inne osoby, które chciałyby zacząć pracę w aparacie skarbowym od niższego szczebla, też nie mogą liczyć na zatrudnienie, choć tu i ówdzie pojawiają się ogłoszenia o wolnych posadach np. referenta.

- Tak długo, jak konkurs na naczelnika urzędu skarbowego będzie przeprowadzała komisja powoływana przez ministra finansów, a nie np. zewnętrzna firma zajmująca się przeprowadzaniem naborów wysoce wyspecjalizowanej kadry, tak długo konkursy będą ustawiane, tak że tylko wtajemniczeni będą w stanie spełnić określane wymagania - mówi anonimowo urzędnik ze służb ministerialnych. Jak twierdzi, niestety rzadko zdarza się, że konkursy wygrywają najlepsi kandydaci.

Inny pracownik, z którym rozmawialiśmy, przypomina sobie z kolei konkurs na sekretarkę w jednym z urzędów. - Wymagania były ustalone jak co najmniej dla wicedyrektora izby - dodaje anonimowo, prosząc o niepodawanie nawet urzędu, w którym pracuje. Według niego jedynym tak naprawdę sposobem dostania się do pracy w urzędzie skarbowym są znajomości.

Szczególny tryb

- Choć administracja skarbowa należy do służby cywilnej, to jednak tryb powoływania naczelników urzędów skarbowych, podobnie jak dyrektorów izb skarbowych i urzędów kontroli skarbowej, jest trybem szczególnym, który regulują odrębne przepisy. A mianowicie ustawa o urzędach i izbach skarbowych oraz ustawa o kontroli skarbowej. Konkursy te nie podlegają więc kontroli Szefa Służby Cywilnej - powiedziano nam w Departamencie Służby Cywilnej w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Dziś dużo mówi się o zarządzaniu jakością w służbach podległych ministrowi finansów. Może najwyższy czas zmienić ustawę, którą w podejściu do zarządzania administracją skarbową dzielą niemal lata świetlne od obecnej rzeczywistości i standardów, jakie wytycza prywatny sektor przedsiębiorstw dla swojej kadry menedżerskiej. Czas otworzyć administrację dla podatników. Także tych, którzy pragną się z nią związać na gruncie zawodowym.

opinia eksperta

@RY1@i02/2012/216/i02.2012.216.08800040h.802.jpg@RY2@

Wiesława Dróżdż, rzecznik prasowy ministra finansów

Kwestię powoływania naczelnika urzędu skarbowego reguluje ustawa o urzędach i izbach skarbowych. Zgodnie z nią dobór na to stanowisko, podobnie zresztą jak i na stanowisko dyrektora izby skarbowej, jest dokonywany w drodze konkursu spośród pracowników urzędów i organów podległych ministrowi finansów. Kandydaci muszą spełniać określone w ustawie wymagania, posiadać wyłącznie obywatelstwo polskie, wyższe wykształcenie magisterskie prawnicze, ekonomiczne lub inne uzupełnione studiami podyplomowymi prawniczymi lub ekonomicznymi oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tych urzędach i organach.

Grażyna J. Leśniak

grazyna.lesniak@infor.pl