Urzędnik starostwa zapłaci niekiedy odszkodowanie za wyrządzoną szkodę

Odszkodowanie nie może przekroczyć 12-krotności wynagrodzenia albo uposażenia urzędnika i wymierza je sąd orzekający na wniosek prokuratora o winie umyślnej urzędnika.

Taką szkodę urzędnicy wyrządzili poprzez zaniechanie właścicielowi nieruchomości, który chciał wybudować na niej halę produkcyjną. Starosta wydał nawet pozwolenie na budowę tego obiektu. Po oddaniu do użytku miał on zostać od razu sprzedany. Właściciel zawarł z przyszłym nabywcą umowę przedwstępną i otrzymał od niego zadatek. Jednakże sąsiad złożył odwołanie w związku z wydanym pozwoleniem na budowę i sprawa trafiła do drugiej instancji, która przez trzy miesiące jej nie rozpoznawała. Właściciel złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania, a WSA ją stwierdził. Uznał, że wojewoda dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, co zresztą naraziło właściciela na straty. Wprawdzie nabywca zdecydował się zakupić od niego nieruchomość, nawet wówczas gdy nie zostaną dotrzymane terminy przewidziane w umowie przedwstępnej, to jednak za cenę znacznie niższą. Urzędnicy, którzy doprowadzili do takiej zwłoki, powinni ponieść odpowiedzialność materialną - uważa poszkodowany właściciel.

Zasady pociągania do odpowiedzialności urzędników za wydawane decyzje reguluje ustawa z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. nr 34, poz. 173). Ponoszą ją osoby działające w charakterze organu administracji publicznej lub z jego upoważnienia albo jako członkowie kolegialnego organu administracji publicznej bądź osoby wykonujące w sądzie organu administracji publicznej pracę w ramach stosunku pracy lub służbowego albo umowy cywilnoprawnej, biorące udział w prowadzeniu sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji lub postanowienia przez taki organ.

Aby jednak doszło do pociągnięcia urzędnika do odpowiedzialności, powinny łącznie zaistnieć trzy przesłanki:

wSkarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego lub inny podmiot odpowiedzialny za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa wypłacił odszkodowanie, a został do tego zmuszony prawomocnym orzeczeniem sądu albo ugodą zawartą przed nim.

wRażące naruszenie powinno zostać spowodowane zawinionym działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza publicznego.

wDodatkowo powinno zostać stwierdzone wyrokiem albo decyzją, na przykład orzeczeniem sądu administracyjnego, który stwierdza przewlekłość postępowania (jak było w opisanym przez nas przypadku) lub uchyla decyzję ostateczną, albo decyzją ostateczną, która stwierdza nieważność wydanej wcześniej.

Zawsze w orzeczeniach albo decyzjach powinno zostać określone, na czym polega rażący charakter tego naruszenia, albo do takiego wniosku, że ono wystąpiło powinna prowadzić ocena skutków społeczno-gospodarczych naruszenia. Może wystarczyć też samo wydanie wyroku lub decyzji o unieważnieniu poprzedniej. Wydanie ich może nastąpić tylko wówczas gdy dojdzie do rażącego naruszenie prawa, np. w razie rozpoznania odwołania decyzji, mimo że zostało ono wniesione po terminie. W dodatku każdorazowo organ rozstrzygający, czy doszło do rażącego naruszenia, powinien ocenić charakter tego naruszenia. Na równi z takim rażącym naruszeniem przepisów traktuje się wydanie decyzji bez podstawy prawnej. Takie stanowisko zajmują wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny w swoich wyrokach, np. w sprawach o sygn. akt VI SA/Wa 1610/06 (wyrok WSA w Warszawie z 9 lutego 2006 r.), sygn. akt VII SA/Wa 513/05 (wyrok WSA w Warszawie z 25 listopada 2005 r.) i wyroku z 6 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2028/ 97.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

gdp@infor.pl